عوامل پيروزى و شكست - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٥
رسول خدا (ص) فرمود:
«افْضَلُ الْوَصايا وَالْزَمُهَا انْ لا تَنْسى رَبَّكَ وَ انْ تَذْكُرَهُ دائِماً وَ لا تَعْصِيَهُ ...» «١» لازمترين وبا فضيلتترين سفارشها اين است كه هرگز پروردگارت را فراموش نكنى و هميشه ذكر او را بگويى و به ياد او باشى و هرگز مرتكب نافرمانى او نشوى.
همچنين فرمود:
«الذَّاكِرُ لِلَّهِ فِى الْغافِلينَ كَالْحَىِّ بَيْنَ الْامْواتِ» «٢» كسى كه در بين غافلها مشغول ذكر خداست مانند زندهاى است در ميان مردگان.
«عَنِ الْمَعْصُومِ (ع) ... لا تَخْتارَنَّ عَلى ذِكْرِاللَّهِ شَيْئاً فَانَّهُ يَقُولُ: «وَ لِذِكْرُ اللَّهِ اكْبَرُ» «٣» هيچ امرى را بر ذكرخدا ترجيحندهيد؛ زيرا خداوند مىفرمايد «هر آينه ياد خدا بزرگتر است».
٣- اقسام ذكر عدهاى ذكر را به دو قسم تقسيم كردهاند: ذكر زبانى، ذكر قلبى. گاهى انسان با زبان خود ذكر خدا مىگويد، براى مثال در روز چندين مرتبه تسبيحات حضرت زهرا عليهماالسلام را بر زبان جارى مىكند و گاهى در دل به ياد خداست و ذكر مىگويد بدون اينكه بر زبان جارى كند. اين دو نوع ذكر هر دو خوب و پسنديده است، امّا ذكر زبانى بايد همراه با توجه قلبى باشد نه اينكه او ذاكر باشد و قلبش غافل. انسان بايد در قلب و در عمل، متوجه عظمت، قدرت و علم خداوند تبارك و تعالى باشد؛ چنانكه بهتر است ذكر قلبى نيز با ذكر زبانى همراه باشد.
امام راحل (قدس سره) در اين زمينه فرمود:
«گرچه ذكر ح عوامل پيروزى و شكست ٦٥ ح - نيايش:
ص : ٦٢ ق و تذكر از آن ذات مقدس از صفات قلب است، و اگر قلب متذكر شد، تمام فوايدى كه براى ذكر است، بر آن مترتب مىشود، ولى بهتر آن است كه ذكر قلبى متعقّب به ذكر لسانى نيز گردد.» «٤»