عوامل پيروزى و شكست - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٢٣
بدين ترتيب، خيبرى كه نه يهوديان فكر مىكردند به دست لشكر اسلام فتح خواهد شد و نه مشركان مكّه و دشمنان اسلام، انتظار سقوط آن را داشتند، به تصرف سپاهيان اسلام درآمد. «١» مسلمانان در اين نبرد كمتر از بيست شهيد تقديم كردند، ولى از دشمن ٩٣ كشته و تعداد زيادى اسير گرفتند و مقدار فراوانى غنايم به دست آوردند. اين پيروزى بزرگ به خاطر عوامل چندى تحقق يافت كه در زير به آنها اشاره مىكنيم:
١- تهاجم و حملات پى در پى نيروهاى اسلام (آفند) بگونهاى كه دشمن تا فتح كامل دژهاى هفت گانه و ساير اراضى خيبر، به حالت انفعالى و تدافعى درآمده بود و جز دفاع از داخل دژها و گاه جلوى دژها، هيچ كارى از او ساخته نبود.
٢- كسب اطلاعات كامل از دشمن.
٣- فداكارى اميرمؤمنان (ع): در اين نبرد به ويژه در فتح دژ قموص كه محكمترين و صعبالعبورترين دژ يهود به حساب مىآمد و مقر فرمانده نامدار يهود «مرحب بن حارث» بود حضرت با كشتن اين فرمانده و گشودن درب اين قلعه بالاترين فداكاريها را از خود نشان داد.
٤- رعب و وحشتى كه در دل دشمن افتاده بود.
٥- غافلگيرى.
اين عوامل نقش اساسى در فتح خيبر داشت و موفقيتهاى نمايانى را براى مسلمانان به ارمغان آورد.
رعب در اينكه ايجاد رعب و هراس در دل نيروهاى دشمن، در تزلزل روحى و انهدام توان رزمى آنها مؤثر است و شكست دشمن را سهل و آسان مىكند، سخنى نيست. مهمّ آن استكه بتوان در موقعيتهاى مختلف، شيوههاى مناسب را بهكار گرفت و درهر وضعيتى، تاكتيك مناسب را برگزيد تا دشمن را به آسانى و سرعت، مرعوب سازد. اينك به برخى