كرد. در حفر خندق علاوه بر عرض و عمق آن كه مانع نفوذ دشمن بود، خاكهاى خندق را نيز به صورت خاكريز در اطراف شهر مدينه ريختند و آنهايى كه خاك را از خندق به وسيله دَلْو بيرون مى‌بردند، موقع برگشت نيز از كوه سلع، سنگ مى‌آوردند و در كنار خندق مى‌چيدند. سنگ نيز يكى از مهمترين سلاحهاى مسلمانان بود كه به سوى دشمن پرتاب مى‌كردند. «١» پس از آنكه محاصره مدينه روزها طول كشيد، يهود بنى‌قريظه نيز بر اثر تحريكات «حيى بن اخطب» پيمان خود را زير پا گذاشتند و تصميم گرفتند كه شبانه به مدينه يورش برند. به دنبال آن، حيى بن اخطب را نزد قريش و تيره غطفان فرستادند تا از هر تيره هزارنفر را با خود همراه كند. خبر به گوش پيامبر (ص) رسيد. آن حضرت ٢٠٠ تن را به فرماندهى سلمة بن اسلم و سيصد تن ديگر را به فرماندهى زيد بن حارثه جهت حراست از مدينه گمارد تا با اجراى مانور و دادن شعار اللَّه‌اكبر در قواى دشمن ايجاد رعب نمايند و با اين كار مانع هجوم آنها به شهر مدينه (كه اندكى با محل استقرار سپاهيان اسلام فاصله داشت) گردند. «٢» بدين ترتيب، پيامبر در اين غزوه با اتخاذ تدابير امنيتى خاص بگونه‌اى مطلوب از تركيب مناسب موانع طبيعى و مصنوعى، سود جسته و موفق به حفظ مدينه و نيروهاى اسلام شد.
صرفه‌جويى در قوا صرفه‌جويى عبارت است از جلوگيرى از كاربرد و مصرف نامتناسب نيروها در صحنه عمليات به منظور به كاربردن تمامى نيروها در مكان و زمان مناسب و مورد نظر فرمانده. «٣» به كارگيرى اين اصل، هم باعث حفظ توان رزمى و هم سبب كاهش تلفات مى‌گردد. صرفه‌جويى در نيروى انسانى، پشتيبانى رزمى، خدمات، تسليحات و غيره به‌