آرايش نظامى و توجيه آنان فرمود: ... شما امروز در جايگاه مزد گرفتن و اندوختن هستيد، پس هر كس وظيفه خويش را بياد آورد و خود را به شكيبايى، يقين، كوشش و نشاط وادارد، چرا كه جهاد با دشمن، سخت و ناخوشايند است و مقاومان و صبوران بر مشكلات جنگ، اندكند، مگر آنان كه خداوند هدايت ايشان را اراده فرمايد «١» سخنان پيامبر (ص) در آن موقع حساس (پيش از حمله) در فراهم آوردن پيروزى و توجه آنان به عامل شكست، تأثير عميق و سازنده‌اى داشت كه بر كسى پوشيده نيست.
٣- روزى على عليه السلام گروهى از ياران سست و بى تفاوت خود را مورد خطاب قرار داد و فرمود: ... من بى گمان، معاويه و نيروهايش را بر شما چيره مى بينم.
وقتى كه از علّت اين موضوع سؤال شد، جمله‌اى به اين مضمون فرمود: به خاطر آمادگى، تلاش و جدّيت و سروسامان داشتن كارهايشان و سستى و خستگى شماها «٢» حضرت على عليه السلام در اين سخن، پيروزى دشمنان و شكست نيروهاى خود را در گرو عواملى چون هماهنگى، وحدت، جدّيت و تلاش مى داند و نيز پرده از روى اين حقيقت بر مى دارد كه هماهنگى و جديّت و تلاش اگر چه در ركاب معاويه دشمن اسلام باشد و بى سر و سامانى و اظهار خستگى و تن پرورى اگر چه در ركاب على (ع) باشد، آثار طبيعى خود را خواهد گذاشت.
هر سلاحى بر عهده صاحبش حق دارد. رزمنده سلاح بركف بايد تا آخرين گلوله براى از بين بردن دشمن بستيزد، وگرنه در اداى حق آن كوتاهى كرده است. آنان كه در جبهه ها به فكر فراهم آوردن اسباب آسايش خويش هستند نه به فكر دفع دشمن و حق همسنگر ... هر گونه حقى را زير پا مى گذارند. على عليه السلام، فرمود:
«مَنْ اطاعَ التَّوانِىَ ضَيَّعَ اْلحُقُوقَ» «٣» «آنان كه خود را در اختيار ضعف و سستى قرار مى‌دهند كليّه حقوق را زير پا خواهند گذاشت.»