عوامل پيروزى و شكست - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٤٥
... راستى تو از كسانى هستى كه من براى بر پاداشتن دين از تو كمك مى گيرم و بوسيله تو سركشان را بر جاى خود مى نشانم، و مرز پر از بيم و خطر را بر دشمن مى بندم. استاندارى مصر را به محمدبن ابى بكر واگذار كردم، شورشيان بروى شوريدند. او نو جوانى است كم سن و سال، در جنگ آزموده نيست، و تجربه در كارها ندارد. پس بى درنگ به سوى من بشتاب تا در كارى كه شايسته است بينديشم «١» نكته جالب در نامه امام (ع) اين است كه حضرت علت بر كنارى محمدبن ابى بكر را تنها كم تجربگى او مى داند و البته همين امر كافى بود كه آن حضرت در جهت حفظ استان حساس مصر تصميم ديگرى بگيرد.
نقش تجربه در پيشبرد امور جنگى روشنتر از آن است كه نياز به تبيين و تحليل داشته باشد. چنان كه در جنگ تحميلى عراق عليه ايران نيز نقش اين عامل بطور كامل مشخص شد. پس از مدتى وضعيّت جبههها تغيير كرد و تجربه، يكى از عوامل مهم اين دگرگونى بود. تجربههاى رزمندگان هر روز بيش از پيش آنان را آبديدهتر و آزمودهتر كرد و به يارى خدا دشمن را از دستيابى به هدفهاى شوم خود باز داشت.
٦- استفاده از تجربه ديگران مطالب مهمى كه در بحث تجربه بايد مورد توجه قرار گيرد، استفاده از تجربه ديگران است هر شخصى نمى تواند تمام كارها را خود تجربه نمايد، بلكه بايد از حاصل تجربه ديگران استفاده كند. در امور نظامى و جنگ نيز اين چنين است. بايد از تجارب جنگى ديگران بهترين استفادهها را برد، تاريخ جنگها را مورد مطالعه قرار داد و از كسانى كه در جنگ كار كشته شده و تجربه فراوان اندوخته اند، راه و روش نبرد را آموخت و به رأى و نظرشان احترام گذاشت. شايد بدين جهت است كه امير مؤمنان عليه السلام فرمود:
«رَأْىُ الشَّيْخِ احَبُّ لَىَّ مِنْ جَلَدِ اْلغُلامِ» «٢» رأى و انديشه پير مرد را (جنگ و هر كارى) از صلابت و دلاورى جوان بيشتر دوست دارم.