عوامل پيروزى و شكست - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٤٣
تدارك مى بينند تا رزمنده را با صحنه عمليات در جبهه آشنا سازند؛ زيرا تجربه، آموختهها را عينّيت مى بخشد و از مقام تئورى به مرحله عمل مى رساند. حتى ممكن است يك سرباز يا بسيجى بر اثر استفاده از تجارب خود در جنگ، با اينكه آموزشهاى سطح بالا را در دانشكده هاى نظامى نگذرانده است، ابتكارى از خود نشان دهد و حماسهاى بيافريند كه ژنرالهاى صاحب نام ارتشهاى دنيا در حيرت بمانند.
روايات اسلامى نيز باتعبيرهاى گوناگون از تجربه ياد كرده است. در روايتى از امير مؤمنان عليه السلام چنين مى خوانيم:
«وَ فِى التَّجارُبِ عِلْمٌ مُسْتَاْنَفٌ» «١» در (دامن) تجربه ها دانش جديدى نهفته است.
آن حضرت در جاى ديگر فرمود: هر كس خود را از تجارب بى نياز پندارد به عواقب امور آگاه نمىگردد. «٢» همچنين فرمود: رأى و تدبير هر كس به ميزان تجربه اوست. «٣» و نيز مىفرمايد: حفظ تجربه ها اساس عقل است. «٤» اين روايات، حاصل تجربه ها را علمى جديد مى شناسد و ميزان رشد انديشه و رأى هر كس را با ميزان تجربه او مى سنجد، و از همين رهگذر نقش تجربه در رشد دانشها را باز گو مى كند.
٤- تجربه، مانع فريب خوردن سراسر ميدان نبرد، آكنده از مسائلى است كه حل آنها تجربه كافى مىطلبد و با نبود تجربه لازم ممكن است انسان نه تنها خود بلكه ديگران را نيز با شكست رو به رو سازد، زيرا هر يك از طرفهاى در گير كلّيه امكانات نظامى، تبليغى و ... را به منظور غافلگيركردن نيروهاى طرف مقابل و ايجاد تزلزل در روحيّه آنان به كار مىگيرد.