عوامل پيروزى و شكست - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٦٩
بارز عمربن ابى سلمه مخزونى، او را براى تحرك بيشتر جهت پيمودن مسير سعادت، تشويق مىكند.
ج- تشويق عملى:
يكى از موارد مهم تشويق آن است كه فرمانده يا شخص مسؤول، به جاى آنكه فرد را به صورت لفظى يا مادى تشويق كند، شخصاً كارى را انجام دهد تا ديگران بدان تشويق شوند. براى مثال، به جاى آنكه براى آمدن به نماز جماعت جايزه قرار دهد يا با سخنرانى افراد را به شركت در آن تشويق كند، خودش قبل از همه وضو بگيرد و به نماز جماعت حاضر شود. به جاى آنكه با جايزه و سخنرانى بخواهد افراد را به نظم تشويق كند، با عمل خودش ديگران را به نظم دعوت نمايد. به جاى آنكه براى رفتن به خط مقدم و ضربهزدن به دشمن، جايزه قرار دهد و سخن بگويد در مواردى كه از نظر مقررات صحيح و بىاشكال است، خودش در خطوط مقدم حاضر شود. چنان كه نمونه اين نوع تشويق در جنگ صفين ملاحظه مىشود. حضرت على (ع) بعد از شهادت عمار ياسر خطاب به قبيلههاى هَمْدان و ربيعة فرمود:
«انْتُمْ دِرْعى وَ رَمْحى فَانْتَدَبَ لَهُ نَحْوَ مِنْ اثْنى عَشَرَ وَ تَقَدَّمَهُمْ عَلِىٌّ عَلى بَغْلَةٍ فَحَمَلوُا مَعَهُ حَمْلَةَ رَجُلٍ واحِدٍ فَلَمْ يَبْقِ لِاهْلِ الشَّامِ صَفٌّ الَّا انْتَقَضَ ...» «١» شما زره و نيزه (حامى و پشتيبان) من هستيد (آنها را به يارى خود و هجوم به دشمن دعوت كرد) دوازده نفر دعوت آن حضرت را اجابت كردند. على (ع) كه سوار استر بود، پيشاپيش آنان رفت و حمله كرد. آنها هم حمله كردند، همه مانند يك تن حمله نمودند. هيچ صفى از اهل شام نماند مگر اينكه متزلزل و پراكنده شد همچنين حضور شخص پيامبر (ص) در كندن خندق (در جنگ احزاب) بهترين نوع تشويق براى نيروهاى اسلام بود و تأثير بسزايى در پيشبرد سريع حفر خندق داشت.
نمونه ديگر، حضور پيامبر دوشادوش ساير مسلمانان جهت ساخت مسجد كه در آن روز به عنوان ستاد فرماندهى و بسيج نيرو و يكى از مراكز مهم براى كارهاى مسلمانان به