عوامل پيروزى و شكست - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٤٦
اطيعُواللَّهَ وَ لاتَنازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَ تَذْهَبَ ريحُكُمْ وَاصْبِرُوا انَاللَّهَ مَعَالصَّابِرينَ» «١» هنگامى كه با گروهى از دشمنان برخورد كرديد استوار بوده و بيشتر به ياد خدا باشيد و از خدا و رسولش پيروى كرده و به كشمكش و نزاع نپردازيد كه قدرت و شوكت خود را از دست خواهيد داد و صبر را پيشه خود سازيد كه خدا همراه صابران است.
نكات زير در اين آيه به چشم مىخورد كه هر يك به تنهايى براى اهميت موضوع كافى است:
١- اين آيه در ميان آياتى قرار دارد كه د عوامل پيروزى و شكست ١٥٦ ب - وجود نيروهاى منافق:
ص : ١٥٥ ر رابطه با مسائل نظامى و امور جنگى نازل شده است و مسائلى را مطرح مىكند كه به فرموده مرحوم علامه طباطبايى پيروزى و شكست در جنگ مرهون رعايت و عدم رعايت آنهاست. «٢» يعنى رعايت وحدت و يگانگى را در رديف مسائلى همچون اطاعت خدا و رسول (اطاعت از فرماندهى) و صبر و استوارى و به ياد خدا بودن بيان كرده است. با توجّه به نقشى كه هر يك از اينها در پيروزى دارد، اهميّت و نقش وحدت و يكپارچگى افراد در پيروزى معلوم مىشود.
٢- خداوند در اين آيه از قدرت و شوكت با لفظ «ريح» تعبير كرده است كه در زبان فارسى به معناى «باد» مىباشد. بنا به نقل «الميزان» از كتاب «مفردات» راغب اصفهانى شايد سرّ اين تعبير آن است كه وحدت و يگانگى، همان كارى را با دشمن انجام خواهد داد كه باد و خاك و خاشاك مىكند. «٣» ٣- اينكه در آيه شريفه پس از وحدت مسأله صبر و بردبارى مطرح شده، شايد اشاره به اين نكته باشد كه علاوه بر صبر در مقابل فشارهاى دشمن بايد در برابر نيروهاى خودى نيز صبر را پيشه خود ساخت و در مقابل اختلاف سليقهها براى حفظ وحدت بردبار بود.
روش و سخن معصوم (ع)
پيشوايان دينى نيز پيوسته نيروها را به وحدت و دورى از اختلاف سفارش نموده و