عوامل پيروزى و شكست - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١١٣
مىشد. چهار تن از ياران پيامبر (ص) در ميان سپاهيان اسلام، نشانههاى ويژهاى داشتند.
يكى حضرت على عليهالسلام بود كه با پارچه سفيدى مشخص مىشد. ديگرى ابودجانه انصارى بود كه دستارى سرخرنگ بر سر داشت و مسلمانان مىدانستند كه هرگاه او دستار ببندد شجاعانه خواهد جنگيد. زبير با دستارى زرد و حمزه با پر شترمرغى كه به سينه زده بود، شناخته مىشد. «١» در فتح مكه هر يك از گردانهاى سپاه اسلام لباسها و پرچمهاى ويژهاى داشتند. «٢» ٣- رجزخوانى كه در آن به معرفى نژاد و سابقه دلاوريهاى خود در صحنههاى پيكار مىپرداختند و مبارز مىطلبيدند. تاريخ جنگهاى عرب و اسلام سرشار از اشعار حماسى است.
٤- ايجاد سروصداهاى هولانگيز و نواختن بر طبلهايى كه از پوست گرگ و ديگر حيوانات درست مىكردند، تقليد صداى حيوانات وحشى و درنده، نواختن شيپور و دميدن در بوق و كرنا كه بطور عموم در جنگهاى گذشته معمول بوده است.
٥- به دست گرفتن مشعلهاى فروزان و ايجاد دستههاى مشعلدار.
٦- استفاده از حيوانات تنومند و عظيمالجثّه چون فيل و شتر و ٧- افروختن آتش در بلنديها و مكانهاى مجاور ميدانهاى نبرد. اين شيوه را پيامبراكرم صلىاللَّه عليه و آله در جنگهاى حمراء الاسد و فتح مكّه به منظور سركوب روانى و ايجاد رعب و وحشت در دل مشركان و زياد نشان دادن تعداد نيروهاى اسلام به كار گرفت كه بسيار مؤثر بود.
٨- نمايش كارهاى اعجابانگيز چون پراندن اسبها از روى موانع و كانالها، پى كردن اسبها و ٩- مثلهكردن كشتهها و اسرا به منظور ترساندن دشمن در نبردهاى صدر اسلام، كفار و مشركان براى تضعيف روحيه مسلمانان و جلوگيرى از گرويدن به دين اسلام به اقداماتى از قبيل شقهكردن و مثلهكردن دست مىزدند كه مثلهكردن «حمزه سيدالشهداء»