عوامل پيروزى و شكست - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٠٧
الْمَوْتِ ... اوُلئِكَ لَمْ يُؤْمِنوُا فَاحْبَطَ اللَّهُ اعْمالَهُمْ ...» «١» و چون ترس بيايد آنها را مشاهده مىكنى كه سوى تو مىنگرند و ديدگانشان دور مىزند مانند كسى كه مرگ گريبانش را گرفته است ... آنها ايمان ندارند و خدا اعمالشان را تباه كرده است افراد ترسو بر اثر همين نقص، جرأت و شهامت اقدام در كارهاى مهم را ندارند؛ از اين رو، ديگران نيز نبايد در انجام امور مهم از چنين اشخاصى كمك بگيرند يا آنها را مورد مشورت قرار دهند؛ زيرا افراد ترسو انسان را در انجام امور سست مىكنند و خطرات را بزرگ و حتمى جلوه مىدهند.
صحنه نبرد از موارد حساس و پرخطر است. در گذشته برخورد شمشيرها، برق نيزهها، نعره پهلوانان و شيهه اسبان رعب بر دلها مىافكند و امروز غرّش توپها، صداى رعدآساى هواپيماها و موشكها و جابهجايى تانكها و زرهپوشها وحشت ايجاد مىكند و لرزه بر اندامها مىاندازد، چنين صحنهاى مردان دلاور و شجاعان پردل و جرأت مىطلبد. شركت افراد ترسو در اين ميدان نه تنها مفيد نيست، بلكه باعث شكست است.
به همين جهت، فرماندهان لايق با دقت نظر خود افراد ترسو و بزدل را شناسايى كرده و آنها را از شركت در خطوط مقدم باز مىدارند و در خطوط پدافندى يا قسمتهاى تداركاتى به كار مىگيرند تا باعث تضعيف روحيه ديگر نيروها نشوند؛ زيرا «افسردهدل افسرده كند انجمنى را».
اميرمؤمنان على عليهالسلام فرمود:
«الْجِبانُ لا يَحِلُّ لَهُ انْ يَغْزُوا و لِانَّ الْجِبانَ يَنْهَزِمَ سَريعاً وَ لكِنْ يَنْظُرُ ما كانَ يُريدُ انْ يَغْزُوا بِهِ فَلْيُجَهِّزْ بِهِ غَيْرَهُ لَهُ فَانَّ مِثْلَ اجْرِهِ فى كُلِّ شَىْءٍ وَ لا يَنْقُصُ مِنْ اجْرِهِ شَيْئاً» «٢»