عوامل پيروزى و شكست - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٠١
ح- القاى روحيه رزمى:
تحريك احساسات رزمندگان در زمان آماده شدن براى جنگ يا هنگام شروع حمله يكى از عواقب تقويت روحيه آنهاست كه به وسيله امور مختلف از جمله ايراد خطبه، سرودهاى حماسى، مارش نظامى و يادواره شهدا امكانپذير است.
١- ايراد خطبه و سخنرانى رسول خدا (ص) و اميرمؤمنان (ع) در موارد متعددى از جنگهاى صدر اسلام براى ياران خود سخن گفتهاند و ياد خدا و معاد را در دل آنها زنده كرده و احساسات آنان را تحريك نمودهاند. پيامبر (ص) در جنگ بدر ضمن تشويق مسلمانان به جهاد فرمود:
به خدايى كه جان محمد در دست اوست، هر مردى كه امروز با اينان بجنگد و حمله كند و نگريزد، و با شكيبايى در راه خدا به شهادت رسد خدا او را به بهشت داخل مىكند. در اين هنگام عميربن حمام كه در حال خوردن خرما بود، گفت: بهبه، به راستى ميان من و بهشت همان مانده است كه اينان مرا بكشند؟ سپس خرماها را به زمين انداخت و شمشير خود را گرفت و آنقدر جنگيد تا به شهادت رسيد. «١» اميرمؤمنان (ع) در جنگ صفين خطاب به نيروهايش چنين فرمود: كجايند صابران و استقامتكنندگان؟ كجايند آنان كه در پى خير و نيكى هستند؟ كجايند آنان كه خود را به خداى خويش مىفروشند؟ «٢» ٢- سرودن اشعار حماسى و مارش نظامى پخش مارش نظامى و سرودهاى حماسى در تحريك احساسات نيروهاى نظامى نقش مؤثرى دارد. اين عمل در صدر اسلام بوسيله رجز خوانى و سرودن اشعار حماسى صورتمىگرفت. به عنوانمثال در هنگام حمله به خيبر رسول خدا (ص) به عامربنسنانو نيز به عبداللَّه بن رواحه دستور داد اشعار حماسى بخوانند.