فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٨٤ - 2 ولايت فقيه در نظر و عمل

همپايه كفر است [١] .

در دو مورد وارد شدن در دستگاه ظلمه و نظام جور تجويز شده است:

١. بخاطر اقدام بر تأمين مصالح عمومى شيعه و به نيت دستگيرى از مردم مؤمن و يا نفوذ در دستگاه ظلم براى ضربه زدن و انتقام گرفتن بطريقى كه قرب به خدا محسوب شود [٢] .

على بن يقطين نقل مى‌كند: امام هفتم (ع) فرمود: خداى را نزد حاكمان جور بندگان صالحى است كه بوسيله آنها خداوند گرفتاريها و بلاها را از مؤمنين دفع مى‌كند [٣] . و در روايت ديگرى امام (ع) وى را از ترك خدمت دولت جور منع كرده است [٤] .

اين مورد مصداق آيه كريمه است كه فرمود: (خَلَطُوا عَمَلاً صٰالِحاً وَ آخَرَ سَيِّئاً عَسَى الله أَنْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ إِنَّ الله غَفُورٌ رَحِيمٌ‌) [٥] . گروهى عمل صالح خود را با گناه آلوده كردند شايد خداوند به آنها توبه دهد، خداوند بخشنده و مهربان است. قدر متيقّن از مفاد نصوصى كه در چنين مواردى مشاركت در نظام ظلم را تجويز كرده است تنها براى اصلاح حال شيعه و كمك و دستگيرى نسبت به آنهاست، و فلسفه اين تجويز آن بوده است كه شيعه در اقليت و ضعف بوده و از تشتت آنها و شدت اختناق، ترس آن بوده كه متلاشى و نابود شوند.

بنابراين، نمى‌توان نصوص تجويز را به كليه مواردى كه نوعى مصلحت عمومى و يا امر به معروف و نهى از منكر وجود دارد توسعه داد٦.

٢. در مقام اكراه و تقيه و اضطرار كه ناگزير به عنوان ثانوى، حرمت مشاركت در نظام ظلم برداشته مى‌شود، مگر آنجا كه به ارتكاب به قتل منتهى شود [٧] .

[١] يا سلمان الدخول فى اعمالهم و العون لهم و السعى فى حوائجهم عديل الكفر (وسائل الشيعة، ج ١٢، ص ١٣٨).

[٢] همان، ١٣٩ به بعد.

[٣] همان، ص ١٣٩ به بعد.

[٤] همان، ص ١٤٣.

[٥] توبه، آيه ١٠٢.

[٦] رجوع شود به مكاسب محرمه، تأليف امام خمينى قدس سرّه، ج ٢ ص ١٣٧.

[٧] همان، ص ١٣٨.