فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٠٦ - 3 انتخاب صاحبان اصلى قدرت

[٣] ">الامامه لا تنعقد حتى تحضرها عامه الناس فما الى ذلك سبيل)

[٢] . انتخاب اهل حل و عقد

منظور از اهل حل و عقد و يا اهل اجتهاد و يا خبرگان (همه اين اصطلاحات را قاضى ابو يعلى در كتاب الاحكام السلطانيه آورده است)٢ كه امام و خليفه را برمى‌گزينند افراد برجسته‌اى هستند كه به علم و عدالت و امانت و صداقت صاحب نظر و خبره بودن در ميان مردم اشتهار دارند٣.

آيا در گزينش امام لازم است همه اهل حل و عقد اتفاق نظر داشته باشند؟

بسيارى از علماى اهل سنت معتقدند كه بايد همه خبره‌هاى واجد شرائط مزبور از ميان امت نظر موافق بدهند [٤] . ولى ابن تيميه مى‌گويد اگر تعداد كمى مخالفت كردند به رأى اكثريت خدشه‌اى وارد نمى‌آورد [٥] .

از طرف فقه شيعه نظر خبرگان بصورت يك دليل و بينه شرعى پذيرفته شده و در نهج البلاغه آمده است:

انما الشورى للمهاجرين و الانصار فان اجتمعوا على رجل و سمّوه اماماً كان ذلك لله رضاً

٣. انتخاب صاحبان اصلى قدرت

ابن تيميه انتخاب امام و خليفه را توسط اهل الشوكه و صاحبان قدرت به عموم اهل تسنن نسبت مى‌دهد و مى‌گويد مذهب سنى معتقد است كه امامت شكل مشروع نمى‌گيرد مگر آنكه توسط اهل شوكت و صاحبان اصلى قدرت مورد تأييد قرار گرفته و برگزيده شود.

دلائلى كه ابن تيميه بر مشروعيت اين شيوه مى‌آورد مبين آن است كه منظور وى از اهل شوكت و اقتدار همان توده مردم و يا به تعبير خود او جمهور مردم هستند، زيرا وى در اين سخن استناد مى‌كند به حديث پيامبر (ص) كه فرمود: «عليكم

[١] . نهج البلاغه، نامه ٦.

[٢] الاحكام السلطانيه، أبو يعلى، ص ١١، ٨، ٧، ٣.

[٣] همان، ص ١٠.

[٤] همان، ص ٧.

[٥] نظام الاسلام الحكم و الدولة، ص ٨٣.

[٦] نهج البلاغه، نامه ٦.