فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٧٣ - 1 آراء آية اللّٰ ه نائينى و كاربرد آن در نظام مشروطه

فصل پنجم تحول فقه سياسى در يك قرن اخير

سه تحليل عمده در تبيين نظام سياسى اسلام

[١] . آراء آية الله نائينى و كاربرد آن در نظام مشروطه

تأليف كتاب تنبيه الامه و تنزيه المله توسط يك فقيه عاليمقام و متبحرى چون آية الله نائينى كه كرسى درس فقه را در نجف اشرف در اختيار داشت١ و به انگيزه ارائه مبانى فقهى نظامى كه در شرف تكوين بود و بعنوان رهنمود براى كسانى كه برپائى اين نظام را بر عهده مى‌گرفتند، بى‌شك تحول بزرگى بود كه در فقه شيعه و در بخش فقه سياسى بوجود آمد.

بر اين كتاب سه فقيه بزرگ و مرجع تقليد زمان آخوند ملا محمد كاظم خراسانى و شيخ عبد الله مازندرانى و حاج ميرزا حسين تهرانى تقريظ نوشتند و مندرجات آن را مطابق تعاليم شرع مبين اعلام كردند [٢] .

مرحوم نائينى در حالى اين كتاب گرانقدر را نوشت كه بنابر اعتراف كسانى كه براى او قداست دينى قائل نبودند در حكمت عملى نيز دست داشت و با كتابهاى

[١] . در مورد شخصيت مرحوم نائينى رجوع شود به اعلام الشيعة، تأليف شيخ آقا بزرگ طهرانى، ص ٥٩٤، و ريحانة الادب، تأليف مرحوم خيابانى، ص ١٢٧.

[٢] رجوع شود به الذّريعة الى تصانيف الشيعة، تأليف شيخ آقا بزرگ طهرانى، ج ٤ ص ٤٤٠.