فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٤٦ - فصل دوم عناوين نظام سياسى

فصل دوم عناوين نظام سياسى

رژيم سياسى را به معناى وسيع كلمه عبارت از شكلى كه امتياز فرمانروا و فرمانبردار در يك جامعه معين مى‌كند تفسير نموده‌اند [١] و گاه آن را در معنى محدودترى به مفهوم تركيب حكومت در نوع مخصوصى از اجتماع انسانى به نام ملت تعريف كرده‌اند [٢] .

بنابر تعريف دوم، رژيم و نظام سياسى مبين شكل حكومت و دولت است، در صورتى كه معنى اول، نوع حاكميت دولت را مشخص مى‌سازد. در تعريف دوم تركيب صورى و شكلى و مميزات مربوط به بافت تشكيلاتى مطرح است ولى در تعريف اول محتواى دولت و نوع اعمال قدرتى كه مشخص اصلى دولت است.

همين اختلاف را در تعريف حكومت و دولت نيز مشاهده مى‌كنيم برخى آن دو را مترادف دانسته‌اند و بعضى هم حكومت را صفت مشخصه دولت شمرده‌اند و در تعريف دولت گفته‌اند:

دولت عبارت از حكومت بر جمعيتى مقيم در قلمروى معيّن است [٣] .

دولت اجتماعى است براى اجراى هدفهاى عموم، ولى حكومت دستگاهى است كه به وسيله آن هدفهاى دولت اجرا مى‌شود [٤] .

[١] رژيمهاى سياسى، ص ٤-٣.

[٢] همان.

[٣] حاكميت دولتها، ص ٥٧.

[٤] آشنائى با علم سياست، ص ١١.