فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٣١٥ - مبحث سوم مسئوليتهاى خطير امامت

دريافت وحى كه اختصاص به انبياء دارد.

قبلاً اشاره شد كه بسيارى از پيامبران (چون ابراهيم) مقام امامت را نيز داشتند و مسئوليتهاى نبوت و امامت را يكجا عهده‌دار بودند. و انبياء اولو العزم (بويژه پيامبر اسلام (ص)) هم نبى و هم رسول و همچنين داراى مقام امامت بوده‌اند.

ولى امامت اختصاص به انبياء مرسل و اولو العزم نداشته و به اوصياء آنان نيز تفويض شده است. چنانكه اوصياء پيامبر اسلام نيز بعنوان اولو الامر عهده دار مسئوليت امامت هستند و با تفكيك‌پذيرى امامت از نبوت مسائل و مسئوليتهاى اختصاصى دريافت وحى از مسئوليتهاى امامت جدا شده و در مورد اولو الامر صادق نيست.

به دليل خاتميت رسالت پيامبر اسلام (ص)، پس از آن حضرت وحى پايان يافته، و نظر به ارائه طرح كامل مكتب وحى و آئين الهى توسط پيامبر اسلام (ص)، ديگر بشر نيازى به وحى نخواهد داشت. چنانكه پيامبر اسلام (ص) فرمود:

(يا على انت منى بمنزلة هارون من موسى الا انه لا نبى بعدى) [١] .

اما مسئوليتهاى ديگر نبوت كه همان مسئوليتهاى امامت نبى و رسول است، به وصى و امام و ولى امر انتقال مى‌يابد. و امام چون هارون، كليه مسئوليتهاى پيامبر خدا را در غيبت او عهده‌دار مى‌گردد.

عمده‌ترين مسئوليتهاى امامت را مى‌توان در چند مورد زير خلاصه كرد:

١. ارائه طرح كامل مكتب و تبيين محتواى آن براى همگان در جهت دعوت مردم به اسلام و تلاش براى گرايش اعتقادى مردم به اسلام با اتخاذ شيوه‌هاى منطقى اقناع (اُدْعُ إِلىٰ سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ اَلْمَوْعِظَةِ اَلْحَسَنَةِ وَ جٰادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ)‌ [٢] .

٢. تعليم مسائل اسلام و تعليمات مكتب و تحليل ارزشهاى اصولى و آشنا نمودن ايمان‌آورندگان به مكتب با اين مسائل (وَ يُعَلِّمُهُمُ اَلْكِتٰابَ وَ اَلْحِكْمَةَ‌) [٣] . چنانكه پيامبر اكرم (ص) خلفاى خود را اين چنين توصيف نمود:

[١] سيره ابن هشام، ج ٢، ص ٥٢٠ و مسند احمد بن حنبل، ج ٣، ص ٥٦ و احقاق الحق، ج ٥، ص ١٣٢.

[٢] نحل، آيه ١٢٥.

[٣] جمعه، آيه ٢.