فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٠٤ - 1 بيعت

عليه اللوابس) [١] .

٧. پاكى ولادت (لا خير فى ولد الزنا - و انه يحن الى الحرام و الاستخفاف بالدين) [٢] .

٨. شجاعت (زيرا بدون آن صفات ديگر متحقق نخواهد شد).

راه كسب قدرت در دولت اسلامى

در پايان بحث از شرائط حاكم و رئيس دولت اسلامى به اين سؤال مى‌رسيم كه فرد يا افراد واجد اين شرائط چگونه و از چه راهى مى‌توانند قدرت مشروع را در دولت اسلامى بدست گيرند؟

قبلاً گفتيم دومين عنصر در شكل‌گيرى دولت اسلامى رأى و تشخيص توده مردم در انتخاب فرد يا افرادى است كه واجد همه شرائط صلاحيت هستند.

اكنون يك بار ديگر اين سؤال را مطرح مى‌كنيم كه رأى و انتخاب مردم را با چه شيوه‌اى و از كدام راه مى‌توان بدست آورد؟

در اين زمينه نقطه نظرهاى مختلفى ابراز شده كه ما در اينجا اهم آن نظرات را ذكر مى‌نمائيم:

١. بيعت:

بيعت عبارت است از تعهدى كه شخص يا امت به منظور اطاعت از خليفه و امام و حاكم، آن را مى‌پذيرد (هى العهد على الطاعه) گوئى بين امت و امام قراردادى مبنى بر قبول اطاعت امام از طرف امت و قيام به قسط و عدالت از طرف امام منعقد مى‌گردد و هر كدام از طرفين در برابر ديگرى حقوق و تكاليفى را مى‌پذيرد [٣] .

[١] اصول كافى، ج ١، ص ٢٧.

[٢] سفينة البحار، ج ١، ص ٥٦.

[٣] قاضى أبو يعلى حنبلى در الاحكام السلطانيه براى بيعت لفظ و صيغه خاصى ذكر مى‌كند و مى‌گويد: بيعت كنندگان (در حالى دست در دست مبايع له دارند) مى‌گويند: بايعناك بيعه رضى على اقامه العدل و الانصاف و القيام بفروض الامامه (با تو با رضايت خاطر بيعت نموديم تا عدل و انصاف برپا شود و مسئوليتهاى امامت انجام پذيرد). و بنا بر نقل روض النضير (ج ٥، ص ٢٦) امام مى‌گويد: على عهد الله و ميثاقه و اشد ما اخذ على النبيين من عهد و عقد لا لأعملن فيكم بكتاب الله و سنه بينه طاقتى و جهد رأيى.