فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٨٦ - فصل دوم صفات و اصول رهبرى

[١] [٤] . مسئوليت خواستن

از آنجا كه نظام اسلامى، نظام حكومت قانون و اصول است، ناگزير آنچه در درجه اول اهميت دارد، اشخاص و شخصيتها نيست، بلكه مكتب و اصول مكتب است كه مهم مى‌باشد. رهبر همواره مسئولان را تحت مراقبت دارد و از آنها مسئوليت مى‌طلبد، و اين اصل به دو صورت انجام مى‌گيرد:

الف: نظارت بطور علنى و مسئوليت خواستن و حسابرسى از مسئولان

[٣] ">(فارفع الى حسابك و اعلم ان حساب الله اعظم من حساب الناس)

ب: نظارت بطور سرى و مخفيانه توسط اشخاص مورد اطمينان

(ثم تنقد اعمالهم و ابعث العيون من اهل الصدق و الوفاء عليهم)

١٥. مراعات معيارهاى گزينش

در مناسبات رهبر با جامعه اسلامى، ضوابط حاكم است نه روابط، و از اين رو مشكلترين مسأله حكومت كه گزينش مسئولان لايق و متعهد است، در اين رابطه به گونه‌اى دقيق و با سختگيرى كامل حل مى‌شود. تخلف از اين اصل، مسئوليت عظيمى را ايجاب خواهد نمود و رهبر مسئول كليه اعمال كارگزاران در جامعه اسلامى است

(و انظر فى امور عمالك فاستعملهم اختياراً و لا تولهم محاباة و اثرة فانهم جماع من شعب الجور و الخيانه)

در گزينش مسئولان، مهمترين معيار، كاردانى و امانت است

(و لا تقبلنّ فى استعمال عمّالك و امرائك شفاعة احد إلاّ شفاعة الكفاءة و الامانة)

١٦. اسوه بودن

رهبر خود تجسم عينى مكتب است و به همين دليل بايد در كليه امور اسوه باشد.

او شريك غم و دشواريهاى زندگى مردم خويش است و زندگى او نشانگر همه آلام و شدائدى است كه بر محرومان و بينوايان جامعه مى‌گذارد

(أ اقنع من نفسى ان يقال

[١] . نهج البلاغه، نامه ٤٠.

[٢] نهج البلاغه، نامه ٥٣.

[٣] همان.

[٤] همان.