فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٣٠ - 2 ولايت فقيه در نظر و عمل

الف: مؤمنان امورشان را بر اساس شور و تبادل نظر انجام مى‌دهند [١] .

ب: پيامبر! در تصميم‌گيريهاى همگانى با مردم مشورت كن [٢] .

٨. مسئوليت همگانى:

نقش هر مسلمان در تعيين سرنوشت جامعه‌اش و بازتابى كه اعمال ديگران در سرنوشت او دارد و تعهدى كه بايد در پذيرش مسئوليتهاى اجتماعى داشته باشد، ايجاب مى‌كند كه وى ناظر و مراقب همه امورى باشد كه در اطراف او در جامعه‌اش اتفاق مى‌افتد.

اين اصل را قرآن تحت عنوان امر به معروف و نهى از منكر، جزئى از فرائض اجتماعى قرار داده و يكى از مبانى انديشه سياسى و اركان حيات سياسى مسلمان تلقى كرده است.

اين اصل قرآنى موجب شده است كه فعاليت سياسى، جزئى غير قابل تفكيك از مجموعه تلاشهاى زندگى اجتماعى هر مسلمان باشد و او را در تعيين سرنوشت جامعه شريك سازد:

الف: مردان و زنان مؤمن از يكديگرند، ديگران را به عمل پسنديده و سودمند وامى‌دارند و از اعمال ناپسند بازمى‌دارند [٣] . ب: شما بهترين امتها بوده‌ايد كه ديگران را به اعمال پسنديده وامى‌داريد و از اعمال ناپسند بازمى‌داريد [٤] .

ج: سرانجام، مستضعفان را بر سرنوشتشان حاكم و آنها را امامان و وارثان زمين خواهيم كرد [٥] .

٩. ظلم‌زدائى:

قرآن در تأكيد بر ضرورت ظلم‌زدائى از جامعه بشرى و صحنه فعاليتهاى اجتماعى انسانها، از خدا آغاز مى‌كند و خدا را مبرّا از ظلم مى‌داند و براى ظلم هيچ‌گونه جائى در نظام آفرينش قائل نمى‌شود، و ظلم‌زدائى از جامعه بشرى را مسئوليت اجتناب‌ناپذير انسان و بر عهده خود او مى‌نهد، و نه تنها ظلم كردن را منع

[١] (وَ أَمْرُهُمْ شُورىٰ بَيْنَهُمْ) (شورى، آيه ٣٨).

[٢] (وَ شٰاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ) (آل عمران، آيه ١٥٩).

[٣] (وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِنٰاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيٰاءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ) (توبه، آيه ٧١).

[٤] (كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنّٰاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ تَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ) (آل عمران، آيه ١١٠).

[٥] (وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوٰارِثِينَ) (قصص، آيه ٥).