فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٣٥٢ - فقه چيست؟

مرحوم ميرزاى شيرازى حكم بر تحريم تنباكو صادر كرد و اين حكم، فرمان حكومتى بود، و لذا براى فقهاى ديگر هم واجب الاتباع مى‌بود و اكثر علماى ايران از اين حكم متابعت نمودند.

وى روى مصالح مسلمين و بعنوان ثانوى اين حكم حكومتى را صادر نمود و تا عنوان وجود داشت، اين حكم نيز باقى بود. وقتى عنوان از ميان رفت حكم تحريم تنباكو نيز خود بخود برداشته شد.

مرحوم ميرزا محمد تقى شيرازى حكم جهاد داد و همه علما تبعيت نمودند زيرا فرمان وى در اين مورد حكم حكومتى بود.

مبحث پنجم: حدود اختيارات ولى فقيه

با در نظر گرفتن دلائلى كه در زمينه ولايت فقيه مورد بررسى قرار گرفت، اكنون بايد ديد از اين دلائل و مدارك فقهى چه مواردى را براى ولايت فقيه مى‌توان استفاده و استنباط نمود، و نتيجتاً مفاد دلائل مزبور در مورد حدود اختيارات ولى فقيه چيست‌؟

ولى قبلاً بايد مفهوم فقه و فقيه روشن گردد و با عناوينى كه در متون روايات آمده تطبيق شود تا مورد ولايت و صاحب اختياراتى كه در اين متون آمده مشخص گردد.

فقه چيست‌؟

مفهوم لغوى فقه فهم و دانائى از روى بصيرت و آگاهى است، و معنى اصطلاحى آن شناخت استدلالى و استنباط احكام الهى اسلام از ادله معتبر - يعنى كتاب (قرآن) و سنت (گفتار و عمل و امضاى معصوم) و اجماع (اتفاق نظر فقها) و عقل (اصول عقليه و عمليه) - مى‌باشد. بدست آوردن چنين علمى نسبت به احكام الهى نيازمند به دانستن رشته‌هاى متعددى از علوم است كه بعنوان مقدمات علمى اجتهاد در حوزه‌هاى علميه مطرح است. از قبيل علوم ادبى (صرف، نحو، معانى