فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٩٧ - امام مجرى حاكميت الهى

نيست. زيرا وصف رسالت و نيز اولو الامر بودن در حقيقت بيانگر علت اطاعت است.

در حقيقت مفهوم آيه اين است كه از رسول به دليل رسالتش و از اولو الامر بدليل اولويتشان نسبت به ديگران بايد اطاعت نمود. همانطورى كه رسالت رسول را بايد به دليلى غير از اين آيه به اثبات رسانيد و پذيرفت، مصاديق اولو الامر را نيز بايد از طريق ديگرى غير از خود اين آيه بدست آورد.

اكنون قبل از عمل به اين آيه بايد ديد چه كسى رسول خداست و چه كسانى اولو الامر هستند. و از سوى ديگر همانطورى كه گفته شد اگر مفهوم لغوى اولو الامر را شامل همه خلفا و زمامدارانى كه قدرت سياسى را در تاريخ اسلام و زمان معاصر در سرزمينهاى اسلامى بدست گرفته‌اند، بدانيم با توجه به انحراف آشكار اين حكام از قوانين الهى، امر به اطاعت آنها به معنى نسخ و لغو كردن احكام الهى و زير پا گذاشتن اهداف عاليه اسلام و رجعت به جاهليتى بدتر از جاهليت نخستين خواهد بود.

برخى از مفسران آيه، به منظور تخلص از اين اشكال ناگزير شده‌اند كلمه اولو الامر را به معنى نمايندگان مردم تفسير كنند و اطاعت از آنها را مشروط به آن بدانند كه بر خلاف احكام و موازين اسلام عمل ننمايند، و برخى ديگر آن را به مفهوم عام، علماى عادل تفسير نموده‌اند.

ولى هيچ‌كدام از اين دو تفسير با اطلاق امر به اطاعت از اولو الامر سازگار نيست و هيچ‌گونه قرينه‌اى كه اين اطلاق را به گونه اول يا هر گونه ديگر مقيد نمايد وجود ندارد. به علاوه اشكال عقلى اغراء به جهل نيز در هر دو صورت بجاى خود باقى است.

بنابراين، اولو الامر مانند رسول كه مصداق مشخصى دارد داراى مصاديق معين است كه معصومند و اين مطلب با رواياتى كه در تفسير آيه آمده [١] نيز منطبق است، و حتى در برخى از اين روايات اسامى امامان معصوم كه مصداق اولو الامر هستند يك به يك از رسول خدا (ص) نقل شده است [٢] .

ولايت امام معصوم مانند ولايت پيامبر (ص) بصورت مطلق در جهت اجراى

[١] . مراجعه شود به بحر المحيط، ج ٣، ص ٢٧٨، و احقاق الحق، ج ٣، ص ٤٢٥. و تفسير البرهان ج ١، ص ٣٨١.

[٢] تفسير الميزان، ج ٤، ص ٤٣٥.