فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٣٢١ - ٣ ولايت قضاء

رسول الله (ص) ديه العين و ديه النفس و حرمة النبيذ و كل. مسكر فقال الرجل: وضع رسول الله (ص) من غير ان يكون جاء فيه شيء فقال نعم ليعلم من يطع ممن يعصيه [١] .

د: موضوعات و مسائل جديدى كه در هر عصر بوجود مى‌آيد و به دليل اينكه قبلاً سابقه و عنوان خاصى نداشته و فاقد حكم شرعى خاص است، موكول به نظر امام و ولى امر است و تعيين تكليف در اين موارد، و مقررات حاكم بر آن، از طرف امام مشخص مى‌گردد.

بسيارى از روابط كنونى، تجهيزات، وسائل زندگى، ابزار كار، صنايع، توليدات، بهره‌گيرى از نيروها و مواهب طبيعى، قراردادها، ارتباطات، مبادلات و پديده‌هاى ديگر سياسى، اقتصادى، علمى و اجتماعى كه امروز در جهان متداول است، در عصر پيامبر اكرم (ص) وجود نداشت و به نام و عنوان، حكمى بر آنها تعلق نگرفته است.

در چنين موارد گسترده‌اى بيان حكم و قانون بر عهده امام و ولى امر است كه بر اساس اصول كلى احكام شرع و قواعد كلى شريعت، حكم الهى را در اين باره تعيين مى‌نمايد.

اين نوع ولايت تشريعى را معمولاً افتاء و رد فروع بر اصول مى‌نامند و گاه از آن به ولايت در افتاء نيز تعبير مى‌كنند.

[٣] . ولايت قضاء

مسئله دادرسى و قضاوت از اهم مسائل و اهداف رسالت انبياء است و نظر قضائى انبياء در اختلافات مردم حكم الهى غير قابل تخلف است.

(إِنّٰا أَنْزَلْنٰا إِلَيْكَ اَلْكِتٰابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ اَلنّٰاسِ بِمٰا أَرٰاكَ الله‌) [٢] .

و اصولاً قبول ولايت قضائى و حكم پيامبر (ص) علامت ايمان و بدون آن ايمان پذيرفته نيست: (فَلاٰ وَ رَبِّكَ لاٰ يُؤْمِنُونَ حَتّٰى يُحَكِّمُوكَ فِيمٰا شَجَرَ بَيْنَهُمْ‌)٣.

امامان در اين ولايت با نبى اسلام (ص) برابرند، زيرا قضاوت از وظائف

[١] . اصول كافى، ج ١ ص ٢٦٧.

[٢] نساء، آيه ١٠٥.

[٣] نساء، آيه ٦٥.