فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٦٤ - ٢ رهبرى دموكراتيك

مسأله رهبرى و ولايت فقيه است. اينك ابتداء به شيوه‌ها و روشهاى مختلف رهبرى سياسى اشاره مى‌كنيم و آنگاه به تبيين نوع رهبرى در امامت و ولايت فقيه مى‌پردازيم.

مبحث پنجم: شيوه‌هاى رهبرى

تكنيك و روشى كه در اداره كشور و عرصه سياست و هدايت جامعه به عمل و اجرا گذاشته مى‌شود، شاخص شيوه رهبرى است. شايد مشكل بتوان شيوه‌هاى رهبرى را به شكل جامع و مانعى تعريف و يا تقسيم‌بندى منطقى نمود. ولى از مطالعه نمونه‌هاى تجربه‌شده آن مى‌توان اشكال و اقسام متفاوتى را بدست آورد كه موارد زير از جمله آنهاست:

١. رهبرى مستبدانه

وقتى قدرت بصورت شخصى و در اختيار خواسته‌ها و اراده شخص قرار مى‌گيرد، رهبرى متكى به چنين قدرتى مستبدانه مى‌شود و رهبر راه خود را مى‌رود و اراده تمايلات او محور حركتها و تحولات مى‌گردد. رهبرى مستبدانه چون فاقد رابطه منطقى و اصولى با مردم است، ناگزير ايجاد رفاه و بهره‌گيرى از شيوه‌هاى تهديد و تطميع، اساس سياست چنين رهبرى است.

٢. رهبرى دموكراتيك

هرگاه قدرت ناشى شده از تشكل سياسى جامعه، به اتكاء آراء عمومى، در اختيار رهبر يا رهبرانى قرار گيرد و رهبرى بصورت تجلى قدرت و حاكميت مردم ظهور نمايد، رهبرى به شيوه آزاد و دموكراتيك عمل مى‌كند. كه در آن حد اكثر آزاديها براى نيل به اهداف اجتماعى و فردى منظور مى‌گردد.

رهبرى دموكراتيك معمولاً متكى به آراء عمومى و تأمين حقوق و آزاديهاى فردى است، ولى در عمل با مشكلات فراوانى مواجه مى‌گردد كه بر اثر شيوه‌هاى