فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٥٠ - فصل چهارم فقه سياسى

فصل چهارم فقه سياسى

در فقه مباحثى تحت عنوان: جهاد، امر به معروف و نهى از منكر، حسبه، امامت و خلافت، نصب امراء و قضات، مأمورين جمع‌آورى وجوهات شرعيه، مؤلفه قلوبهم، دعوت به اسلام، جمعه و جماعات، آداب خطبه‌ها و برگزارى مراسم عيد، صلح و قرارداد با دولتهاى ديگر، تولّا و تبرّا، همكارى با حاكمان و نظائر آن بطور مستقيم يا غير مستقيم مطرح شده است كه به آنها احكام سلطانيه يا فقه سياسى گفته مى‌شود.

به اين ترتيب فقه سياسى شامل آن دسته از مباحث حقوقى مى‌شود كه تحت عناوينى چون حقوق اساسى و حقوق بين الملل و نظائر آن مطرح مى‌گردد.

بر اساس بينش اعتقادى شيعه مبنى بر لزوم امامت و لزوم اقامه دولت حق توسط امام معصوم و وجوب يارى امام در اقامه حق و عدالت و اداره دولت، خواه ناخواه مسائل احكام سلطانى و فقه سياسى جزئى لا ينفك از فقه عام محسوب مى‌گردد.

بر اين اساس، شايسته بود بخشى مستقل تحت اين عنوان در فقه تدوين مى‌شد، ولى فقهاى گذشته شيعه به طرح مسائل فقه سياسى بطور پراكنده در ابواب مختلف فقه چون جهاد، مكاسب، ولايات، قضاء، امر به معروف و نهى از منكر، حسبه، حدود، ديات، و قصاص اكتفا كرده‌اند.

تنها در قرن اخير بوده كه بخشى از مباحث فقه سياسى بطور مستقل در كتابهائى