فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٦٣ - رهبرى ضرورت تكامل
به حيات فردى و اجتماعى آنها شكل جديدى دادهاند.
٤. رهبرى علمى و فرهنگى كه توسط متفكران و دانشمندان بزرگ انجام گرفته و كاروان علم و فرهنگ بشرى را به پيش بردهاند. در هر رشتهاى از رشتههاى مختلف علوم مبتكران و متفكران پژوهشگر و شجاع بودهاند كه هر كدام در زمان خود با بسيج علمى، تحولات عظيمى را در علم و فرهنگ و تمدن بوجود آوردهاند و سالها و گاه قرنها محافل علمى و فرهنگى را به دنبال خود كشيدهاند و بر مراكز تحقيقى و آموزشى و دنياى علم حكومت فكرى داشتهاند.
٥. رهبرى تبهكاران نيز خود نمونه ديگرى از رهبرى (در شكل منفى) بوده است. افراد و دستهجات و گروهها و باندهائى با داشتن زمينههاى تبهكارى، توسط افرادى برجسته (از نظر شيطنت و تبه كارى و فساد) رهبرى شده و به سازمانهائى مخوف و ويرانگر تبديل شدهاند.
٦. رهبرى در فن و صنعت و هنر نيز يكى از نمودها و جلوههاى رهبرى در حيات اجتماعى انسان است كه بصورت ابتكار يا بسيج نيروها و يا اتحاديهها و يا استادكارى، دگرگونيهاى چشمگيرى را در هنر و تكنولوژى بوجود آورده است.
٧. رهبرى سياسى از بارزترين نمونههاى رهبرى اجتماعى است كه زندگى اجتماعى در گذشته و حاضر شاهد جلوههاى خيره كننده آن بوده است. رهبران سياسى، بزرگترين نقش را در ايجاد تحولات عميق و دگرگون نمودن شكل و قالبهاى اجتماعى و رژيمهاى سياسى و حتى ارزشهاى حاكم داشتهاند.
٨. رهبرى مذهبى كه در طليعه آن انبياى الهى قرار داشتهاند. رهبرى انبياء در بعد خاصى از زندگى انسان خلاصه نمىشود و هدايت انبياء همه ابعاد زندگى فردى و اجتماعى را در جهت تعالى و رشد انسان و عروج به سوى خدا شامل مىگردد.
خط اصيل رهبرى انبياء كه از وحى الهى سرچشمه مىگيرد، توسط جانشينان و ياران تربيت شده و پيروان راستين آنان نگهدارى و تبيين و مداومت مىشود و در كنار اين خط اصيل گاه خطى انحرافى و بدلى بصورت استبداد مذهبى ظاهر مىگردد كه به دليل خصائص با ارزش از رهبرى اصيل انبياء كاملاً متمايز است.
شايعترين نوع رهبرى، شكل رهبرى سياسى و مكتبى است كه محور بحث ما در