فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٢٩ - 2 ولايت فقيه در نظر و عمل

ب: ما فرزندان آدم را كرامت بخشيديم [١] .

ج: من هرگز تلاش و كار هيچ انسان عاملى را ضايع و بى‌بهره نمى‌گذارم [٢] .

د: مردان سهم كار خويش را دارند و زنان نيز بهره‌مند از كسب خود [٣] .

[٦] . عقل و تجربه سياسى:

در كليه فعاليتهاى حياتى، از آن جمله سياست و حكومت، تعقل و تجربه دو پايه اساسى انديشه و عمل است كه انسانهاى مؤمن در پرتو وحى و قوانين الهى از اين دو موهبت استفاده وافر مى‌برند.

قرآن در بهره‌گيرى انسان از اين دو شيوه ادراكى، سختگير است، و بارها به گونه‌هاى مختلف و در مناسبتهاى گوناگون به آن اشاره دارد، و تجربيات حاصل از زندگى ديگران را سرمايه بزرگ دانش و تعقل انسان مى‌داند:

الف: چرا تعقل نمى‌كنيد؟ [٤] ب: خداوند آنها را كه از ميان شما داراى ايمان و علمند ارتقا مى‌دهد و رتبه رفيع مى‌بخشد [٥] .

ج: آيا به راه نمى‌افتند تا دلى پيدا كنند تا بدان وسيله عقلشان را براه اندازند؟٦ د: در جريان زندگى امتها براى صاحبان عقل عبرتهاى فراوان وجود دارد [٧] .

٧. كار شورائى:

قرآن يكى از خصلتهاى بارز جامعه با ايمان را حركت و عمل بر اساس تبادل و شور و تصميم‌گيرى مشترك معرفى مى‌كند، و پيامبر را نيز دعوت مى‌كند كه در كارهاى اجتماعى از اين شيوه پيروى نمايد تا به فكر همگان احترام نهاده شود و همه در تصميم‌گيرى‌هاى اجتماعى مشاركت كنند و در مسئوليت‌پذيرى آمادگى بيشترى از خود نشان دهند و مشكلات و دشوارى اطاعت از رهبرى از ميان برداشته شود:

[١] (وَ لَقَدْ كَرَّمْنٰا بَنِي آدَمَ) (اسراء، آيه ٧٠).

[٢] (أَنِّي لاٰ أُضِيعُ عَمَلَ عٰامِلٍ مِنْكُمْ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثىٰ) (آل عمران، آيه ١٩٥).

[٣] (لِلرِّجٰالِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبُوا وَ لِلنِّسٰاءِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبْنَ) (نساء، آيه ٣٢).

[٤] (أَ فَلاٰ تَعْقِلُونَ) (بقره آيه ٤٤ و ٧٦).

[٥] (يَرْفَعِ الله الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجٰاتٍ) (مجادله، آيه ١١).

[٦] (أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِهٰا) (حج، آيه ٤٦).

[٧] (لَقَدْ كٰانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِأُولِي الْأَلْبٰابِ) (يوسف، آيه ١١١).