فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٩٠ - 10 قيامهاى ممنوع و ناموفق در روايات

اگر اعتقاد كيسانيه [١] و برخى پيشنهادهائى كه از طرف بعضى از اصحاب ائمه (ع) مبنى بر قيام به آن سروران داده مى‌شد [٢] مورد مطالعه قرار گيرد جاى ترديدى باقى نخواهد ماند كه اين روايات قيامهائى را محكوم مى‌كند كه بعنوان مهدويت و به نام قائم آل محمد (ص) انجام مى‌گرفت و ائمه (ع) تأكيد مى‌نمودند كه حضرت مهدى (ع) با نام و نشان خاص و علائم و تمهيدات بسيار قيام خواهد نمود [٣] .

٢. رواياتى كه مفاد آن خبر از شكست قيامهائى است كه قبل از ظهور حضرت حجت (ع) بوقوع مى‌پيوندد [٤] .

با اين روايات اگر بطور غير مستقيم قيامهائى را كه به منظور استقرار عدالت و حكومت حق برپا مى‌شود محكوم نمائيم بى‌شك در مورد قيام امام حسين (ع) دچار تناقض‌گوئى خواهيم شد و از سوى ديگر بسيارى از قيامهاى شكست خورده مانند قيام زيد و يحيى مورد تجليل ائمه (ع) قرار گرفته و از آنان بعنوان شهداى راه حق نام برده شده است و اصولاً رواياتى كه از پيامبر (ص) در مورد آينده امير المؤمنين و امام حسن و امام حسين عليهم السلام آمده هيچ‌گاه بعنوان دليل بر مخالفت با قيام اين امامان مورد استفاده قرار نگرفته است.

بسيارى از محققين اسلامى اين احاديث را حمل بر ارشاد نموده و رهنمودى دانسته‌اند كه ائمه (ع) براى جلوگيرى از مشاركت يارانشان در فتنه‌ها و درگيريهاى بى‌ثمر و احياناً مضر به حركت واقعى ائمه (ع) و افتادن در معركه‌هاى نافرجام بيان مى‌نمودند.

٣. رواياتى كه از مشاركت شيعيان در قيام كسانى كه از ائمه اهل بيت (ع) پيروى نمى‌كنند نهى نموده است [٥] .

يكى از اين روايات را كه مرحوم كلينى در روضه كافى و مرحوم شيخ صدوق در علل الشرايع به تفصيل نقل كرده است، گوياترين حديث در زمينه تفسير قيامهاى قبل از

[١] . كيسانيه گروهى از شيعيان بودند كه به مهدويت محمد بن حنفيه فرزند على عليه السلام اعتقاد داشتند.

[٢] وسائل الشيعة، ج ١١، ص ٣٨.

[٣] روضه كافى، ص ٢٩٧.

[٤] وسائل الشيعة، ج ١١، ص ٤١-٣٦، و مستدرك، ج ٢، ص ٢٤٨.

[٥] وسائل الشيعة، ص ٣٥ و ٣٨.