فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٥٢ - 6 امارت و امير و امير المؤمنين

[٣] ">مفاصله ثم يهوى الى النار

هر والى كه بعد از من امور امت را بدست گيرد بر صراط نگهداشته مى‌شود و فرشتگان دفتر زندگى او را مى‌گشايند، هرگاه والى عادلى بود بخاطر عدالتش نجات مى‌يابد و اگر ستم كار بود صراط بر زير پايش دهن باز مى‌كند تا بند بندش از يكديگر جدا شود و به سر در آتش فرود آيد.

٦. امارت و امير و امير المؤمنين

امارت فرمان راندن است و در فرهنگ سياسى اسلام به حكم و امام، امير و فرمانروا گفته مى‌شود.

مسئوليت اين منصب به حدى است كه رسول خدا (ص) به يارانش فرمود:

اگر خواستيد براى شما خبر مى‌دهم كه امارت چيست‌؟

سپس فرمود: اولها ملامه و ثانيها بذامه و ثالثها عذاب يوم القيمه الا من عدل [٢] .

مرحله نخستين امارت و فرمانروائى سرزنش است و دومش ندامت و سوم عذاب خدا، مگر آنكه عادلانه رفتار كرده باشد.

و نيز فرمود: نعم الشىء الاماره لمن اخذها بحقها و حلها٣.

چه نيكو عملى است امارت، براى كسى كه آن را به حق بدست مى‌گيرد و از راه حلال اعمال مى‌كند.

در خطبه ٤٠ نهج البلاغه مى‌خوانيم:

و انه لا بد للناس من امير بر أو فاجر يعمل فى امرته المؤمن و يستمتع فيها الكافر.

ناگزير مردم نيازمند به اميرند و يا نيكوكار و يا زشتكار، به نحوى كه در حكومت او مؤمن توانائى كار و تلاش براى زندگى پيدا كند و كافر در سايه آن به آسايش برسد.

امير المؤمنين لقبى بود كه از زمان خليفه دوم رائج گرديد و در نامه‌هاى ٤٥٤

[١] . شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج ٧، ص ٣٨.

[٢] عيون الاخبار، ابن قتيبه، ج ١، ص ١.

[٣] همان.

(٤)

أ أقنع من نفسى بان يقال امير المؤمنين و لا اشاركهم فى مكاره الدهر.