فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٠٥ - 2 ولايت فقيه در نظر و عمل

مقدمه اول: اسلام همه مسلمين را به تجمع و داشتن روابط اجتماعى و تشكل و توحيد كلمه دعوت مى‌كند و آنها را از انزوا، تشتت و تفرق و نفاق و اختلاف نهى مى‌كند.

مقدمه دوم: امامت، نظام امت و تنها وسيله تجمع و حافظ وحدت اوست.

هر دو مقدمه هم عقلى است و هم ادله شرعيه فراوان، آن دو را اثبات مى‌كند، و در نتيجه مى‌توان اين استدلال را بصورت عقلى و هم دليل شرعى محسوب نمود.

شرائط عقلى را قبلاً گفتيم، آنچه كه اينجا مى‌آوريم شرائط شرعى است:

در مورد شرائط حاكم و زمامدار مسلمين، مستفاد از مجموعه آيات و روايات، شرائط زير است:

الف: عقل، نه تنها به معنى سلامت عقلانى، بلكه به معنى رشد عقلانى است كه فقها در مقابل آن سفاهت را مطرح مى‌كنند.

ب: اسلام و ايمان.

ج: عدالت، به اين معنى كه نه تنها اجتناب از ظلم به غير داشته باشد، بلكه اصولاً هيچ‌كدام از انواع سه‌گانه ظلم را مرتكب نشود (ظلم به خدا، ظلم به مردم، ظلم به خويشتن).

د: علم، به معنى فقاهت و اطلاع از احكام و مقررات الهى.

ه‌: قدرت تدبير و حسن اداره امور.

و: نبايد از صفاتى چون بخل و طمع و حرص و تنگ نظرى و جاه طلبى برخوردار باشد.

ز: مرد بودن، زن نمى‌تواند متصدى حكومت بر مسلمين باشد.

ح: طهارت مولد.

بجز شرائط فوق الذكر، فقها چند شرط ديگر را نيز ذكر كرده‌اند كه از اين قرار است:

بلوغ، سلامت اعضا و حواس بدن، آزاد بودن (برده نبودن)، قرشى بودن (از خاندان پيامبر و از طرف پدرى منسوب به قبيله قريش بودن)، و عصمت.

كيفيت انتخاب والى به دو طريق امكان‌پذير است: نص (انتصاب) و انتخاب