فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٩٧ - 2 ولايت فقيه در نظر و عمل

تعميق و تغذيه فكرى انقلاب و نظام نيز گامهاى مؤثر و سازنده‌اى برداشته شود.

سلسله درسهائى كه هم اكنون در حوزه علميه قم آغاز شده [١] و دست نويس آن به دست ما رسيده است، اميد تداوم اين روند را در دلهاى مشتاقان زنده كرده است.

در اين تحليل نوين از نظام سياسى اسلام، كه در حقيقت پس از به ثمر نشستن تبيينهاى گذشته و گذشتن از گذرگاه تجربه و آزمايش ارائه مى‌شود، ما شاهد نكات تازه و گسترش بيشتر بحث هستيم كه محور اصلى اين تحليل بهاى بيشتر دادن به آراء مردم در انتخاب ولى امر است زيرا بر اساس اين تحليل از جانب مكتب و توسط امام معصوم (ع) جز بيان شرائط حاكم در زمان غيبت چيز ديگرى بيان نشده است. اينك خلاصه‌اى از اين تبيين را مورد مطالعه قرار مى‌دهيم.

نياز به نظام سياسى

مطالعه تاريخ بشر نشان مى‌دهد كه انسان به دليل انتخاب زندگى اجتماعى، ناگزير از آن است كه نيازهاى خود را از طريق يك نظام اجتماعى و همكارى و تعاون در آن نظام، بدست آورد، و در اين تعاون و نظام است كه مسائل مربوط به مصالح اجتماعى و مسائل عمومى رخ نشان مى‌دهد، كه حل و فصل آنها احتياج به تصميم قاطعى است كه قدرت اجرائى نيز به دنبال داشته باشد.

از سوى ديگر تعارض و تزاحم خواسته‌هاى بشرى و روح استخدام او، نياز به قوانين اجتماعى را تشديد مى‌كند، و وجود قانون، خود قدرت اجرائى را طلب مى‌كند، و منظور از حكومت چيزى جز اين نيست.

اصولاً بسيارى از جانداران نيز با كشش غريزى خود رو به زندگى اجتماعى مى‌آورند و ما نمونه آن را در زندگى حيواناتى چون موريانه و زنبور عسل مشاهده مى‌كنيم.

ارتقاء بشر در مسائل زندگى و اخلاق نه تنها اين نياز را برطرف نمى‌سازد بلكه بخاطر رشد و توسعه قلمروهاى زندگى، آن را تشديد نيز مى‌نمايد. نظريه‌هائى چون

[١] . آنچه در اين بحث تحت عنوان «تحليلى ديگر از نظام سياسى اسلام» آورده مى‌شود گرفته شده از دست نويس سلسله بحثهاى حضرت آية الله منتظرى است.