فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٦٤ - 4 نظرات شيخ انصارى (متوفاى 1281) در مسائل ولايت فقيه

شخص به انجام آن مكره مى‌شود) [١] .

مؤلف در خاتمه اين بحث تحت عنوان آداب ولايت و زمامدارى مى‌نويسد:

شيخ بهائى در كتاب كشف الريبة عن احكام الغيبه از شيخ طوسى و وى از شيخ مفيد از امام صادق نقل كرده است كه در جواب نامه عبد الله نجاشى والى اهواز كه تقاضاى رهنمود از امام كرده بود نوشت: نامه تو را دريافت كردم و آن را خواندم و هر آنچه را كه سؤال كرده بودى فهميدم. تو نوشته بودى كه به تصدى مسئوليت حكومت و ولايت بر اهواز گرفتار شده‌اى. اين خبر مرا هم خوش‌حال كرد و هم نگران، خوش‌حال از آن جهت شدم كه شايد خداوند توسط تو درمانده هراسناكى از دوستان آل محمد (ص) را پناه دهد و عزت از دست داده‌اى را به عزتش بازگرداند و برهنه‌شان را بپوشاند و ناتوانى از آنها را توانا گرداند و آتش مخالفان را فرونشاند، و اما اينكه نگران شدم بخاطر اين كه كمترين نگرانى من آن است كه از دوستان حق رو برگردانى كه ديگر بوى بهشت به مشامت نرسيد.

آنگاه امام پس از يك سلسله رهنمودها چنين نوشت: نجات تو در پاسدارى و حفظ خون مردم و خوددارى از آزار اولياء خداست و مدارا كردن با ملّت و بردبارى و حسن سلوك و نرمخوئى بدون آنكه از خود ضعفى و خشونتى نشان دهى با اطرافيان خود به مدارا عمل كن و همچنين با كسانى كه پيامى براى تو مى‌آورند، با ملت به رفق رفتار كن و آنها را به آنچه مطابق با حق و عدالت است وادار نما. مبادا سخن‌چينان و بدگويان را راه دهى كه موجب خشم خداى خواهد بود [٢] .

ب: در مبحث اموال خراج و مقاسمه كه دولت جور از مردم مى‌گيرد شيخ انصارى انتقال اين اموال را بصورت جائزه و هديه و يا بطور معامله به ديگران مورد بحث قرار مى‌دهد و به رساله قاطعة اللجاج تأليف محقق كركى اشاره مى‌كند كه وى آن را جائز مى‌دانسته و فاضل قطيفى رساله‌اى در رد مستندات محقق كركى نوشته و مورد تائيد محقق اردبيلى قرار گرفته است و به اعتقاد شيخ انصارى اذن عام

[١] . وسائل الشيعة، ج ١٦، ص ١٤٤.

[٢] رجوع شود به مكاسب شيخ انصارى، ص ٦٠، چاپ سنگى تبريز، ١٣٧٥ هجرى قمرى.