فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٤٩ - دستهبندى جديد مباحث فقه

در پاسخ اين ايرادها بايد گفت بجز ايراد اخير بقيه ايرادها مربوط به شكل بحث و كيفيت طرح مباحث فقهى است و در حقيقت همانطور كه نشر مباحث فقهى بصورت دستنويس يا چاپ سنگى و يا حروفچينى مدرن و همچنين در پوست يا كاغذ يا نوار و حتى كاستهاى كامپيوترى تفاوتى ماهوى ايجاد نمى‌كند و خصيصه فقه بامحتوا و ماهيت آن مشخص مى‌گردد، در مورد تعابير جديد نيز دقيقاً همينطور است زيرا:

هنگامى كه ما دقيقاً همان مباحث و استدلالى را كه فقها تحت عنوان جهاد آورده‌اند در تطبيق با مسائل مورد نياز و روزمره و در قالب حقوق جنگ و صلح و پيش‌آمدهاى عينى آن دو مطرح مى‌كنيم تفاوت آن دو در ماهيت و قواعد كلى فقهى نيست، بلكه اين تفاوت صرفاً مربوط به شكل بحث و نحوه طرح آن قواعد و مباحث است.

در مورد اشكال اخير كه در حقيقت بازتاب تجربه تلخى است كه تفكر التقاطى و وابسته به فرهنگ غرب تحت پوشش نياز و ضرورت زمان به تحول در فقه بدان دست يازيده است بايد گفت: در هر موردى كه به هر عنوان و تحت هر نوع پوشش، انحرافى در شيوه بحث فقهى و شيوه استنباط و روش متقن فقهاى بزرگ صورت بگيرد، چنين اسلوبى محكوم است، حتى اگر در قالب همان سبك سنتى و دسته‌بندى و نامگذارى پيشينيان باشد.