فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٣٥٩ - 6 ولايت تصرف در امور مربوط به جان و مال مردم

محدث بحرانى (صاحب حدائق) اين نظريه را به اكثر فقها نسبت داده [١] و صاحب جواهر پس از ترجيح و تأييد آن مى‌گويد: بدست آوردن اجماع علما در اين مورد ممكن است و وسوسه بعضى از متأخرين را نبايد مورد توجه قرار داد [٢] .

اين مطلب را مى‌توان از روايت زير كه صحيح نيز مى‌باشد استفاده نمود:

قال ابى جعفر عليهما السلام: اذا شهد عند الامام شاهدان راء بالهلال منذ ثلاثين يوماً امر الامام بافطار ذلك اليوم [٣] .

هنگامى كه دو شاهد نزد امام به رؤيت هلال ماه شهادت دادند كه ماه را سى روز پيشتر ديده‌اند، امام امر مى‌كند كه مردم در آن روز روزه‌هاى خود را افطار نمايند.

دلائل گذشته نيز كه در مورد ولايت فقيه جامع الشرائط نقل شد، وجوب اطاعت فقيه را در كليه اين موارد ثابت مى‌كند.

٦. ولايت تصرف در امور مربوط به جان و مال مردم

اين نوع ولايت را برخى از فقها مخصوص شخص معصوم دانسته‌اند ثبوت آن را نسبت به فقيه مورد ترديد قرار داده‌اند.

منظور از ولايت تصرف آن است كه ولى فقيه بتواند در شرائطى كه مصلحت اسلام و مسلمين ايجاب مى‌كند كسى را وادار به كارى و يا او را به پرداخت مالى وادار نمايد.

اين نوع ولايت از اختيارات حكومت و لازمه كشوردارى و ايفاى وظائف كلى دولت است و معمولاً در كليه دولتها چنين اختياراتى به حكومت تفويض مى‌شود.

يكى از مظاهر اين نوع ولايت، بسيج اجبارى نيروها در زمان جنگ و تهديدهاى نظامى است، و نمونه ديگر آن را مى‌توان در مسئله مالياتها مورد بررسى قرار داد.

بى‌شك امام معصوم داراى چنين ولايتى است و منشأ آن، صفات اختصاصى امام (ع) نيست. بلكه اين مسئوليتهاى وسيع امامت است كه داشتن چنين اختياراتى را ايجاب مى‌كند.

[١] حدائق، ج ١٣، ص ٢٥٨.

[٢] جواهر الكلام، ج ١٦، ص ٣٦٠.

[٣] وسائل الشيعة، ج ٤، ص ١٩٩.