فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٠٣ - نظريۀ شيعه در شرائط امامت

[٤] . سلامت جسم و حواس ادراكى [١]

نظريه شيعه در شرائط امامت

علماء شيعه امامت را به دو مرحله تقسيم مى‌كنند: امامت بالاصاله و امامت در حال غيبت امام معصوم. در امامت بالاصاله دو شرط اساسى را اجتناب‌ناپذير مى‌شمارند: ١) عصمت، [٢] ) انتصاب و تعيين از جانب خدا و رسول (ص). براى شرط اول مطلق بودن اطاعت از امام را مانند اطاعت از خدا و پيامبر (ص) دليل مى‌آورند (أَطِيعُوا الله وَ أَطِيعُوا اَلرَّسُولَ وَ أُولِي اَلْأَمْرِ مِنْكُمْ‌)، و دليل انتصابى بودن امامان را عدم توانائى بشر بر شناخت معصومان و نيز روايات زيادى مى‌دانند كه در كتب معتبر از طريق محدثين اهل سنت و شيعه در اين زمينه نقل شده است.

اما در حال غيبت امام معصوم امامت به معنى عام برپا مى‌شود كه دلائل ضرورت آن را ما در بحثهاى گذشته بطور تفصيل بيان نموديم و اما شرائط آن را فقهاى شيعه بدين ترتيب ذكر كرده‌اند:

١. ايمان. زيرا مفاد آيه «نفى سبيل» عدم حاكميت غير مؤمن در جامعه اسلامى است.

٢. مدير و مدبر بودن. (لا تصلح الامامه الا الرجل فيه ثلاث خصال...، حسن الولايه)٢.

[٣] . عدالت (وَ لاٰ تَرْكَنُوا إِلَى اَلَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ اَلنّٰارُ)٣.

٤. مرد بودن لا يفلح قوم وليتهم امراة٤.

٥. علم اجتهادى نسبت به احكام اسلام (حكومت اسلام حكومت قانون است و بدون علم به قوانين اسلام حكومت اسلامى نخواهد بود. بعلاوه رواياتى كه اختيارات جامعه مسلمين و سر رشته امور را بدست فقها مى‌سپارد).

٦. شعور سياسى و آگاهى بر زمان و شرائط حاضر زندگى (العالم بزمانه لا تهجم

[١] . مقدمه ابن خلدون، ص ٢٦٨، و كليات عقائد ابن خلدون، ص ١٥٨.

[٢] اصول كافى، ج ١، ص ٤٠٧.

[٣] هود، آيه ١١٣.

[٤] خلاف كتاب القضاء، ص ٣٠.