لوامع صاحبقرانی مشهور به شرح فقیه - علامه مجلسی - الصفحة ٦٦١ - بر يتيم و محتاج زكات فطره نيست

بدهد و اگر قيمت دهد به آن قيمت گندم را در ذمّه از مستحق بخرد و آن را بر او حساب كند.

(و اذا كان الرّجل لا يقدر على صدقة الفطرة فعليه ان يتصدّق بأربعة ارطال من لبن)

و در دو حديث مرسل از حضرت امام جعفر صادق صلوات اللَّه عليه منقول است كه هر گاه شخصى صحرا نشين باشد و قدرت نداشته باشد كه فطره را تمام بدهد پس بر اوست كه چهار رطل از شير بدهد و بعضى حمل كرده‌اند بر رطل مدنى چنانكه در حديث صحيحى وارد شده است كه چهار رطل مدنى بدهد و حمل كرده‌اند بر حالت ضرورت و در غير اضطرار نه رطل مى‌بايد داد و احوط آن است كه باديه نشينان يك صاع از كشك بدهند بنا بر روايات صحيحه.

(و كلّ من اقتات قوتا فعليه ان يؤدّى فطرته من ذلك القوت)

و در صحيح از يونس منقول است از شخصى كه حضرت امام جعفر صادق صلوات اللَّه عليه فرمودند كه هر كه قوت غالبى داشته باشد بر او لازم است كه فطره‌اش را از آن قوت بدهد و احاديث بسيار بر اين مضمون وارد شده است و شك نيست كه اين احوط است و ظاهرا از غير قوت غالب نيز مى‌توان داد خصوصا گندم و خرما همه كس مى‌تواند داد بلكه جو و مويز را نيز همه كس مى‌تواند داد و در غير اين چهار چيز رعايت غالب لازم است مؤكد.

[بر يتيم و محتاج زكات فطره نيست‌]

(و كتب محمّد بن القاسم بن الفضيل البصرىّ إلى ابى الحسن الرّضا صلوات اللَّه عليه يساله عن الوصيّ يزكّى زكاة الفطرة عن اليتامى اذا كان لهم مال فكتب صلوات اللَّه عليه لا زكاة على يتيم)