پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١١٩ - ويژگىهاى روزگار مهدى عباسى

قدرت را به دست گرفت، سلطه زن بر دربار آغاز شد. بدين ترتيب كه «خيزران» همسر مهدى از نفوذى چشمگير و گسترده‌اى برخوردار گرديده، هر كه را مى‌خواست به دستگاه حكومتى نزديك مى‌كرد يا مى‌راند. از اين دوره، نفوذ زنان در دربار حاكمان عباسى فزونى گرفت، در روزگار ميانى حكومت عباسيان به اوج خود رسيد و تا زوال حكومت آنان اين حاكميت همچنان پا بر جا بود.[١]

هشتم: سرگرمى و دل‌مشغولى مهدى به مجالس انس از يك‌سو و نياز وى به درآمدهاى زياد براى ادامه خوشگذرانى از سوى ديگر او را بر آن داشت تا كارگزاران خود را به غارت دارايى امت اسلامى ترغيب و تشويق كند. در نتيجه، پديده رشوه‌خوارى كه آبشخور آن دستگاه حكومت مهدى بود در ميان وظيفه‌داران گسترش يافت و كارگزاران او در گرفتن خراج بر مردم سخت گرفتند. خود مهدى نيز راه احجاف نسبت به مردم را در پيش گرفت و دستور داد تا بر كاسبان بازار خراج بسته و از آنان كرايه بگيرند [چيزى كه تا به آن روز مرسوم نبود].[٢]

آنچه بدان اشاره شد تنها برخى از پديده‌هايى بود كه در روزگار حكومت مهدى رخ نمود تا برگه‌اى به تاريخ آميخته به رنج و درد امت اسلامى- كه عباسيان و امويان پيشتر براى آنان رقم زده بودند- اضافه شود.

امام كاظم عليه السّلام وضعيت و فرصت محدود به دست آمده را مغتنم شمرده، فعاليت‌هاى خود را در دو جهت و مسير دنبال كرد:

الف) مسير حركت عمومى در چارچوب امت اسلامى و جذب امت در

[١] . همان ١/ ١٤١.

[٢] . تاريخ يعقوبى ٢/ ٣٩٩.