پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٥٩ - بخش دوم مراحل زندگى امام كاظم عليه السلام

بخش دوّم مراحل زندگى امام كاظم عليه السّلام‌

براساس طبيعت محيط و شرايطى كه امام كاظم عليه السّلام در آن زندگى مى‌كرد، بررسى زندگى آن حضرت به سه مرحله متمايز از يكديگر تقسيم مى‌شود:

مرحله نخست: از ولادت آن حضرت به سال ١٢٨ ق. (و به نقلى ١٢٩ ق.) تا شهادت امام جعفر صادق عليه السّلام به سال ١٤٨ ق. (پيش از برعهده گرفتن وظيفه امامت) است كه دوره پرورش و زندگى آن حضرت در سايه پدر به شمار مى‌رود و حدود بيست سال از عمر مبارك امام كاظم عليه السّلام را شامل مى‌شود. اين مرحله از زندگى امام كاظم عليه السّلام از اين ويژگى برخوردار بود كه علم الهى و توانايى فوق العاده امام عليه السّلام در مناظره و گفت‌وگوهاى علمى تبلور يافت، تا آن جا كه هنوز پنج سال از زندگى خود را پشت سر نگذاشته بود، «ابو حنيفه» را با ادلّه و برهان محكم و استوار ساكت كرد.

مرحله دوم: اين مرحله پس از شهادت امام صادق عليه السّلام و مسئوليت رهبرى دينى، علمى، سياسى و تربيتى از سوى امام كاظم عليه السّلام آغاز شد. در اين فضا و شرايط سخت سياسى، بيم آن مى‌رفت كه جان امام در معرض خطر قرار گيرد.

هم از اين‌رو بود كه امام صادق عليه السّلام در زمان حيات خود، امام كاظم عليه السّلام را به عنوان يكى از پنج جانشين خود معرفى كرد و بدين ترتيب برنامه و طرح منصور را براى از ميان برداشتن فيزيكى امام كاظم عليه السّلام خنثى كرد. اين مرحله تا