پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢١٧ - ٤ تعيين جانشين

٣. تعيين نمايندگان‌

تعيين نماينده از جمله فعاليت‌هاى امام كاظم عليه السّلام در زندان بود. حضرتش جمعى از ياران و پرورش‌يافتگان دانشگاه خود را در پاره‌اى از مناطق اسلامى به عنوان وكيل خود منصوب نموده، شيعيان را در احكام به آنان ارجاع دادند.

همچنين نمايندگان خود را به دريافت وجوه شرعى، مانند، خمس، زكات، صدقات و ... و هزينه كردن آن‌ها در راه تأمين معاش فقرا و بينوايان شيعه و در ديگر مصارف خير مأمور نمودند. از جمله نمايندگان امام عليه السّلام در اين زمينه «فضل بن عمر» بود. او از سوى امام عليه السّلام وكيل بود تا حقوق شرعى را دريافت و هزينه مستحقان كند.[١]

از همين زمان بود كه پديده وكالت در برنامه اهل بيت عليه السّلام چهره نمود تا از اين رهگذر امور جماعت صالحان اداره شود. البته مسأله وكالت با گذشت زمان و آن‌سان كه در زندگى امام جواد عليه السّلام امام هادى عليه السّلام، امام حسن عسكرى عليه السّلام و امام زمان (عج) خواهيم ديد دستخوش تحول و دگرگونى شد.

٤. تعيين جانشين‌

تعيين و معرفى جانشينى از اصلى‌ترين مسائلى بود كه نمى‌بايست از آن غفلت شود، چرا كه مردم بدون شناخت وصى و جانشين امام عليه السّلام نمى‌توانستند راه را از چاه باز شناسند و در نهايت در دام دين‌سازان دنياطلب گرفتار مى‌شدند. امام كاظم عليه السّلام با توجه به اين اصل، از درون زندان با تعيين فرزندش‌

[١] . همان/ ٤٩٣.