پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٥٤ - مبحث يكم ويژگىهاى روزگار هارون الرشيد

گفت‌وگو درباره اين مرحله از زندگى پر فراز و نشيب امام عليه السّلام را به شرح زير دنبال مى‌كنيم:

نخست: عصر هارون الرشيد و روش‌هايى كه در برخورد با امام به كار بست؛

دوم: موضع‌گيرى امام كاظم عليه السّلام در برابر حكومت و سياست هارون الرشيد و عملكرد امام در ارتباط با امت؛

سوم: بازداشت‌هاى پياپى امام كاظم عليه السّلام و نقش او در زندان تا زمان شهادتش به سال ١٨٣ ق.

اين بخش در قالب دو مبحث بررسى مى‌شود:

مبحث يكم: ويژگى‌هاى روزگار هارون الرشيد

پديده‌هاى منحرفى كه سرزمين‌هاى اسلامى را مورد يورش خويش قرار داده بود و نيز سياست ظالمانه‌اى كه عباسيان با روش جاهلى خود عليه خاندان رسالت به كار بسته بودند، از مواردى است كه پيشتر مطرح شد. بررسى رويدادها و شرايطى كه امام كاظم عليه السّلام در عصر حكومت هارون الرشيد با آن روبرو بود در حوصله اين بحث نمى‌گنجد و درصدد بيان آن‌ها نيستيم، بلكه به وجوه تمايز و پديده‌هاى اين مرحله تاريخى مى‌پردازيم باشد كه چهره واقعى آن دوره را و نيز اوج فاجعه‌اى كه امام كاظم عليه السّلام از آن در رنج بود، ترسيم كنيم.

با يك بررسى ساده و محاسبه سرانگشتى پى مى‌بريم كه اموال و خراج‌هايى كه از اطراف و اكناف براى هارون الرشيد آورده مى‌شد، بيش از آن چيزى بود كه براى تمام خلفاى پيش از او مى‌رسيد. اين اموال كه در حقيقت، از آن مسلمانان بوده و مى‌بايست براى آنان و در راه تأمين مصالح آنان‌