پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٤٧ - تحليلى از قيام فخ و موضعگيرى امام كاظم عليه السلام

از حضرتش وارد شده است- خواند، و پس از دعا فرمود: سوگند به حرمت اين قبر (قبر پيامبر اكرم) كه او (هادى) در همين روز مرد «اين [واقعه‌] به مانند سخن گفتن شما حق است [و بى‌ترديد واقع شده است‌].[١]

راوى اين خبر مى‌گويد: آن‌گاه نماز گزارديم و مردم متفرق شدند. زمانى آنان دوباره گرد آمدند كه نامه حاوى خبر مرگ هادى و بيعت با هارون الرشيد را بخوانند».[٢]

تحليلى از قيام فخ و موضع‌گيرى امام كاظم عليه السّلام‌

فعاليت‌هاى امام كاظم عليه السّلام در راه كامل كردن تربيت جماعت صالحان و رساندن آنان به بالاترين مرحله از اعتقادات ايمانى و هشيارى سياسى كه زمينه‌ساز تحقق طرح‌هاى بزرگ تغيير ساختارى اسلامى بود، در بخش گذشته مطرح شد.

دومين عاملى كه اين طرح را كامل مى‌كرد، برانگيختن وجدان امت اسلامى و آزاد كردن اراده آن بود كه به امت، قدرت و صلابت بخشيده، او را از ناديده انگاشتن كرامت و ذوب شدن در سياست‌هاى ستمگران بازمى‌داشت.

اين هدف با ادامه يافتن حركت‌ها و اقدام‌هاى انقلابى عليه حكومت‌هاى ستمكار محقق مى‌شد. براساس همين ضرورت‌ها مى‌توان موضع‌گيرى امام كاظم عليه السّلام را در موارد زير خلاصه كرد:

١. موضع‌گيرى امام كاظم عليه السّلام در اين مقطع زمانى در برابر حاكميت‌

[١] . ذاريات/ ٢٣.

[٢] . بحار الانوار ٤٨/ ٢١٧ حديث ١٧( به نقل از مهج الدعوات).