پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٧٧ - محمد امين، گرايشها و سياستها

هزينه سنگين جانى، مالى و نيروى انسانى آن از كيسه مسلمانان تأمين شد تا آن دو به قدرت رسيده، حكومت را در دست گيرند.

به منظور پى‌بردن به انگيزه و عوامل پديدآورنده اين جنگ ويرانگر، بايد شخصيت امين و مأمون را كاويد، سپس به اقدام شخص هارون الرشيد در چگونگى افشاندن تخم اين فتنه پرداخت. او فرزندانش امين، مأمون و مؤتمن را به ترتيب به‌عنوان جانشينان خويش معين كرد و با برجاى گذاردن امكانات و ثروت بى‌حساب، زمينه رقابت بر سر قدرت را براى آنان آماده كرد و آنان كه تمام امكانات را در اختيار داشتند، هريك بر آن شد تا رقيب خود را از ميدان به در كرده، خود قدرت را در دست گيرد.

محمد امين، گرايش‌ها و سياست‌ها

بنا به گواهى تاريخ و اجماع مورخان، هيچ ويژگى پسنديده و ستودنى در امين ديده نمى‌شد و از هيچ گرايش والايى برخوردار نبود و هارون فقط و فقط تحت تأثير همسرش «زبيده» مادر امين منصب ولايت‌عهدى را بدو سپرد. در اين‌جا به برخى از اوصاف و ويژگى‌هاى منفى امين مى‌پردازيم:

١. دانش‌گريزى يكى از ويژگى‌هاى امين به شمار مى‌رفت. او از دانش‌اندوزى گريزان بود و حتى سواد خواندن و نوشتن نداشت.[١] از اين‌رو همواره عالمان را تحقير مى‌كرد و كوچك مى‌شمرد.

٢. سوء تدبير و سستى رأى از ديگر ويژگى‌هاى او بود و نتوانست حكومت با آن گستردگى كه زمام آن را به دست گرفته بود به خوبى اداره كند.

[١] . مقريزى، السلوك لمعرفة دول الملوك ١/ ١٦.