پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٥٠ - نامهنگارى مخفيانه

مى‌بايست امامان عليه السّلام را در امر ارتباط با شيعيان و شتاب دادن به فعاليت‌هايشان يارى مى‌دادند.

نظارتى كه از سوى حاكمان بر امام رضا عليه السّلام و پس از آن حضرت بر امام جواد عليه السّلام اعمال مى‌شد، ضرورت ايجاد نهاد نمايندگى را كه به طور مستقيم زيرنظر امام عليه السّلام اداره مى‌شد، محسوستر مى‌كرد. فراموش نشود در آن شرايط كه امام كاملا تحت‌نظر بود و شرايط سختى را مى‌گذراند، ارتباط با نمايندگان دقت فوق‌العاده‌اى را مى‌طلبيد.

فعاليت حساب شده امام جواد عليه السّلام پس از آن‌كه حاكمان وقت امامتش را پذيرفته و او را رهبر شرعى امت اسلامى- كه دانش و خط مستقيم را از پدران والا مقامش به دست آورده است- دانستند، بحثى تمام شده و مفروغ منه است، اما بررسى زندگى امام جواد عليه السّلام اوج دقت و استحكام در فعاليت‌هاى آن حضرت را به طور روشن و بدون ابهام براى پژوهشگر آشكار مى‌كند. در واقع هر اقدام امام عليه السّلام با اقدام ديگرش پيوند و با شرايط همگونى داشت و تعبيركننده رأى هدفدار امام عليه السّلام در همان موضوع بود.

هنگامى كه از روش‌هاى فعاليت از ديدگاه امام عليه السّلام سخن به ميان مى‌آيد دقت در فعاليت و تحرك امام عليه السّلام و نيز چگونگى برقرارى ارتباط از سوى ايشان با نمايندگان و جماعت صالحان نيز به ذهن مى‌رسد. به منظور روشن شدن اين حقيقت نمونه‌هايى از فعاليت‌هاى امام عليه السّلام در زمينه روابط با پايگاه‌هاى مردمى‌اش برمى‌شمريم:

نامه‌نگارى مخفيانه‌

بى‌ترديد، ارتباط امام عليه السّلام و يارانش همچنان پابرجا بود و جريان داشت،