پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٢٥ - دعوت به توحيد ناب

حضرت با «داوود بن قاسم جعفرى» گواه اين گفتار است.

داوود بن قاسم جعفرى مى‌گويد: «به ابو جعفر ثانى عليه السّلام (امام جواد) گفتم:

معناى كلمه «احد» در آيه‌ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ؛ بگو: او خداى يگانه است» چيست؟

فرمود: كسى [يا چيزى‌] كه بر يگانگى‌اش به اجماع رسيده باشند آيا اين گفته خدا را نشنيد كه مى‌فرمايد: «وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ ...؛[١] و اگر از ايشان بپرسى: چه كسى آسمان‌ها و زمين را آفريد و خورشيد و ماه را [چنين‌] رام كرده است؟ حتما خواهند گفت: الله ... همين‌ها [كه چنين اعترافى دارند] خواهند گفت كه: خدا شريك و همسر دارد.

گفتم: معنى آيه‌ «لا تُدْرِكُهُ الْأَبْصارُ ...؛[٢] چشم‌ها او را درنمى‌يابند» چيست؟

فرمود: اى ابو هاشم، تصور دل‌ها از [قدرت‌] ديدگان برتر است، چرا كه مى‌توانى [سرزمين‌] سند و هند و ديگر سرزمين‌هايى كه نديده و وارد آن نشده‌اى تصور كنى، اما با نگاه نمى‌توانى آن را ببينى. [در مورد خداى- عزّ و جلّ- اين‌گونه نيست، زيرا حتى‌] تصور قلبى نمى‌تواند او را درك كند، چه رسد به اين‌كه ديدگاه او را ببينند!

از امام جواد عليه السّلام پرسيدند: مى‌توان خدا را «شى‌ء» خواند؟

امام فرمود: آرى. [مشروط بر اين‌كه‌] او را خارج از دو حدّ بدانى: حد تعطيل و حد تشبيه».[٣]-[٤]

نيز از ابو هاشم جعفرى نقل شده است كه گفت: «در حضور ابو جعفر

[١] . عنكبوت/ ٦١.

[٢] . انعام/ ١٠٣.

[٣] . حد تعطيل به اين معناست كه: وجود، صفات كماليه، فعليه و اضافيه را براى خدا ثابت ندانند و حد تشبيه، حكم به اشتراك او با ممكنات در حقيقت صفات و عرض‌هاست.

[٤] . مستدرك عوالم العلوم ٢٣/ ٣٥٣- ٣٥٤.