پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٢٩ - تأسيس مدرسه و كتابخانه

تأسيس مدرسه و كتابخانه‌

در اين دوره حكومت اقدام به تأسيس شمار چشمگيرى مدرسه در بغداد نمود كه به سى مورد مى‌رسيد. اين مدارس آن‌چنان باشكوه بودند كه «كاخ بديع» در برابر آن‌ها ناچيز بود. در اين مدارس علوم اسلامى و ديگر علوم تدريس مى‌شد.

كتابخانه‌هاى عمومى از ديگر مراكز علمى بود كه در بغداد تأسيس شد از جمله، كتابخانه بيت الحكمه بود. مأمون، كتابخانه شخصى خود و نيز كتاب‌هايى كه جدش منصور و پدرش مهدى گرد آورده بودند به اين كتابخانه منتقل كرد. همچنين مأمون از امير صقليه (سيسيل) درخواست كتاب‌هاى علمى و فلسفى كرد و چون كتاب‌هاى موردنظر به دست مأمون رسيد، آن‌ها را در كتابخانه بيت الحكمه قرار داد. او از خراسان نيز كتاب‌هايى فراهم كرد و در اختيار كتابخانه ياد شده گذارد. به يك سخن اين‌كه هرگاه مأمون از وجود كتابى مطلع مى‌شد در هرجا كه بود، آن را به دست مى‌آورد و به كتابخانه بيت الحكمه مى‌سپرد.

اين خزانه پربها كه چيزى با آن هم‌سنگى نمى‌كرد، همچنان داير بود و پژوهشگران و عالمان از آن بهره مى‌گرفتند، اما زمانى كه مغول سفاك در سال ٦٥٦ ق. بر بغداد چيره شد، سپاهيان او آن كتابخانه بى‌نظير را نابود كردند و بدين ترتيب، جهان اسلام بزرگترين ميراث علمى خود را از دست داد.[١]

[١] . تاريخ الاسلام السياسي و الديني و الثقافي و الاجتماعي ٤/ ١٦٠- ١٦٢.