پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٩٤ - سوم مناظره آزادانه امام رضا عليه السلام با پيروان ديگر اديان

و لا إله إلّا اللّه؛ آنچه تو مى‌گويى درست است و خدايى جز خدا [ى يگانه‌] نيست».[١]

«عمران صابى» بزرگ صابئيان كه در جدل و مناظره هماوردى نداشت و كسى را ياراى آن نبود كه برهان او را سست بخواند نيز پس از گفت‌وگويى دراز كه با حضرت داشت، مسلمان شد و گفت: «أشهد أن اللّه تعالى على ما وصفت و حددت، و أشهد أن محمّدا عبده المبعوث بالهدى و دين الحق»؛

گواهى مى‌دهم كه خداى متعال همان است كه تو وصف نمودى و گواهى مى‌دهم كه محمّد صلّى اللّه عليه و اله بنده خداست و با [ابزار] هدايت ودين حق، [براى خلق‌] فرستاده شده است»، سپس روى به قبله نمود و سر به سجده گذارد.

متكلمان كه شاهد مسلمان شدن عمران صابى بودند، به امام عليه السّلام نزديك نشده از او چيزى نپرسيدند.[٢]

مأمون مجلسى ديگر آراست و امام رضا عليه السّلام را فراخواند تا با «سليمان مروزى» متكلم خراسانى به مناظره بپردازد. امام عليه السّلام حاضر شد و آن دو در مورد «بداء»، «صفات خدا» و «تفاوت ميان ذات خدا و صفات فعل او» به مناظره پرداختند. امام عليه السّلام تمام پرسش‌هاى سليمان را پاسخ گفت و با برهان و دلايل قاطع، او را محكوم كرد، چنان‌كه سليمان نتوانست آراى امام عليه السّلام را رد كند. در اين هنگام مأمون گفت: اى سليمان، اين عالمترين [كس در ميان‌] هاشميان است.[٣]

در مجلسى ديگر، مأمون شمارى از عالمان اديان و صاحبان نظريه و مكتب را گرد آورد. هريك از آنان كه زبان به سخن گشود، امام رضا عليه السّلام با دلايل و برهان او را قانع كرد. يكى از عالمانى كه در اين مجلس حضور داشت «على بن محمد بن جهم» بود. او با تكيه بر آيات متشابه قرآن كريم، شبهه‌هايى‌

[١] . مناقب آل ابى طالب ٤/ ٣٥٢.

[٢] . طبرسى، الاحتجاج ٢/ ٤١٩.

[٣] . عيون اخبار الرضا ١/ ١٧٩- ١٩١.