پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٨١ - ٢ گفتوگو با ارباب اديان

زيرا خداوند اين علم را به خاصانى سپرده كه تعقل مى‌كند، مى‌دانند و مى‌فهمند.

عمران گفت: سرورم من، «ابداع» آفريده شده است يا نه؟ مرا از اين امر آگاه كن.

امام عليه السّلام فرمود: [اى عمران،] ابداع، آفريده‌اى ساكن است كه با سكون درك نمى‌شد و خدايش آفريد [كه در اين صورت‌] حادث و آفريده‌اى از آفريدگان خداوند شده است. [اين را بى‌ترديد بدان كه‌] در آن‌هنگام تنها خداوند بود و آفريده‌اش، كه سومى در ميان ايشان و غير ايشان نبود. پس آنچه خداى- عز و جل- آفريد جز اين نيست كه آفريده اوست. گاهى آفريده ساكن، متحرك، مختلف (ناموافق)، مؤتلف (موافق)، معلوم و متشابه است و هرچه داراى حدّ و اندازه باشد آفريده خداوند است».[١]

«و بدان كه هر آنچه حواس تو را توانا كند، معنايى است كه به وسيله آن، حواس درك مى‌شود و هر حسى بر آن چيزى دلالت مى‌كند كه خداوند در ادراك آن شى‌ء قرار داده است و قلب، همه اين‌ها را درك مى‌كند.

[اى عمران،] بدان يگانه‌اى كه بدون تقدير و تحديد برپاست، خلقى را آفريد كه در حد و اندازه محدود است و آنچه آفريد [در واقع‌] دو آفريده است:

«تقدير» و «مقدّر» و هيچ‌يك از اين دو رنگى، طعمى و وزنى نداشت.

حضرتش چنين مقرر فرمود كه هريك از آن‌ها به [وسيله‌] ديگرى و هردو به [وجود] خودشان درك مى‌شوند. خداوند هيچ چيزى را تنها و قائم به خود و بدون اتكاى به ديگرى نيافريد تا اين‌كه بر حسب اراده‌اش، آن آفريده، بر

[١] . مسند الامام الرضا ٢/ ٨٨- ٩٠.