پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٤٥ - ٢ صفوان بن يحيى

٢. صفوان بن يحيى‌

ترجمه‌نويسان از «صفوان بن يحيى»[١] آثار زير را برشمرده‌اند:

- كتاب الوضوء؛

- الصلاة؛

- الصوم؛

- الحج؛

- الزكاة؛

- النكاح؛

- الطلاق؛

- الفرائض؛

- الوصايا؛

[١] . ابو محمد، صفوان بن يحيى بجلى كوفى، معروف به« بياع السابرى» از اصحاب امام كاظم عليه السّلام و امام رضا عليه السّلام و امام جواد عليه السّلام بود و آن بزرگواران، فقاهت و دانش او را تأييد و تقرير كردند. او ثقه‌اى از اصحاب اجماع و وكيل امام رضا عليه السّلام بود. او كتاب‌هاى فراوانى نگاشت. در پرهيزگارى و عبادت حق تعالى به مرتبه‌اى دست يافت كه همانندى نداشت( بحار الانوار ٧٥/ ٣٣٧).

شيخ طوسى درباره صفوان گفته است: از نظر محدثان، صفوان مؤثق‌ترين و عابدترين مردم روزگار خود بود. در يك شبانه‌روز يكصد و پنجاه ركعت نماز مى‌گزارد، در سال سه ماه روزه مى‌گرفت و همه ساله سه بار زكات مى‌داد. دليل اين كار صفوان عهدى بود كه با دو دوست خود كرده بود، به اين شرح:

او،« عبد اللّه بن جندب» و« على بن نعمان» در خانه خدا همپيمان شدند كه هركدام از آن‌ها بميرد، ديگرى تا زمانى كه زنده است براى او نماز گزارد، روزه بگيرد، حج به جاى آورد و از طرف او زكات بدهد. عبد اللّه و على زندگى را وداع گفتند و صفوان ماند. از اين‌رو و براساس پيمانى كه با آنان بسته بود، به جاى آنان نماز مى‌گزارد، روزه مى‌گرفت، زكات مى‌داد، حج مى‌كرد و هر كار نيكى كه مى‌كرد، به نيابت از آنان نيز مانند آن را انجام مى‌داد ... او از چهل تن از اصحاب امام صادق عليه السّلام روايت كرد.

صفوان كتاب‌هاى زيادى نگاشت و در اين عرصه همانند« حسين بن سعيد» بود. همچنين كتابى شامل مسائل و روايات از امام كاظم عليه السّلام دارد. صفوان در مدينه درگذشت و امام جواد عليه السّلام حنوط و كفن او را فرستاد و به اسماعيل بن موسى فرمود تا بر پيكر او نماز گزارد. خدايش رحمت كند.

( طبرسى، الاحتجاج ٢/ ١٨٤ و علامه حلى، خلاصة الأقوال/ ١٧).