پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١١٦ - ٢ اوضاع سياسى در روزگار محمد(امين)

لشكركشى به خراسان را دنبال كرد، ولى هيچگاه سپاه امين نتوانست بر خراسان چيره شود و هربار شكست خورده بازگشت. سپاه مأمون، لشكر شكست خورده امين را تا بغداد دنبال كرده، مدت يك سال بغداد را در محاصره كامل خود درآورد.

در سال ١٩٨ ق. و پس از جنگى خونين كه ده‌ها هزار تن از دو طرف را به كام مرگ فرستاد، سپاهيان مأمون بر بغداد چيره شده، امين و ياران او كه در كنار او بودند كشته شدند و اينك مأمون حاكم بلامنازع سرزمين‌هاى اسلامى شده بود.[١]

پيدايش چنين اوضاعى فرصت تعقيب و زيرنظر گرفتن امام رضا عليه السّلام و ديگر علويان را از حاكميت گرفته بود. امام رضا عليه السّلام نيز فرصت به دست آمده را مغتنم شمرده به امورى پرداخت، از جمله:

- اصلاح جامعه اسلامى و پالودن آن از نابسامانى‌ها و فسادها در حد توان؛

- اقدام به گسترش پايگاه تشيع در ميان مردم؛

- نشر مفاهيم و انديشه‌هاى عارى از كژى.

در اين دوره علويان به تجديد ساختار نظامى پرداختند تا براى مراحل و دوره‌هايى كه در پيش است و شرايطى كه حاكميت و امت اسلامى در كنار هم آن را تجربه خواهند كرد، خود را آماده كنند.

[١] . الكامل في التاريخ ٦/ ٢٢٢- ٢٨٢.