انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٨٢ - استدلال منطقى قرآن

مى‌كند، از بهشت و نعمت‌هاى آن صحبت مى‌كند. در بعض آيات، با زبان عقل انسان را نصيحت مى‌كند، استدلال مى‌كند. «أَمْ خُلِقُوا مِنْ غَيْرِ شَيْ‌ءٍ أَمْ هُمُ الْخالِقُونَ» آيا اين مردم بدون علت خلق شده‌اند، يا خود شان خالق خود هستند؟ آيات قرآن عجيب است؛ يك آيه كوچك و مختصر، چنان استدلال منطقى و فلسفى مى‌كند كه انسان را مبهوت مى‌سازد. آنانى‌كه الفاظ قرآن را به پيغمبر اسلام صلى الله عليه وآله وسلم نسبت مى‌دهند سخت در اشتباه هستند، مگر ممكن است يك آدم امّى و درس نخوانده اين چنين الفاظ منطقى و فلسفى را براى مردم بيان كند؟! اگر هيچ دليل ديگرى وجود نداشته باشد، همين آيه مباركه به تنهايى براى اثبات كلام خدا كافى است. قرآن مجيد در اين آيه مباركه، خطاب به مشركين مى‌فرمايد: شما از سه حالت خارج نيستيد، يا خود شما خود را خلق كرده‌ايد! يا بدون سبب به‌قول ماديين تصادفاً خلق شده‌ايد! يا اين‌كه خداى قدرت‌مند و حكيم شما را خلق كرده است.

اين استدلال قرآن بسيار معقول، منطقى، فلسفى و قانع كننده است. اگر بگوييم ما خود خلق شده‌ايم، اولًا معلول بدون علت محال است، ثانياً از نظرى عقلى قابل قبول نمى‌باشد؛ معمولًا اكثريت مردم اين را مى‌دانند كه هر حوادثى از خود علت دارد، حوادث بدون علت را كسى قبول نمى‌كند؛ زيرا قانون سببيت و قانون علّيت مورد اتفاق تمام عقلاى جهان بوده و مى‌باشد. تاكنون كسى سراغ ندارد كه يك حادثه بدون كدام علت و سبب در دنيا به وجود آمده باشد. هركسى‌كه عاقل باشد معلول بى‌علت را نمى‌پذيرد. مثلًا شما ترازوى را در دست داريد و پله‌هاى آن نيز باهم مساوى‌