انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٠٨ - انواع و اقسام ظلم

توهين را ورثه نمى‌تواند ببخشد و به گردن انسان ظالم باقى مى‌ماند، مگر اين‌كه انسان در دنيا كارى بتواند كه روح شخص مظلوم از او راضى شود. والله العالم‌

در بعضى از روايات نقل شده است:[١] اگر كسى بر ديگرى ستم كرده باشد، مثلًا به او فحش داده و يا اهانت نموده، تهمت بسته، دروغ عليه او گفته باشد؛ و آن شخص وفات كرده و حاضر نيست كه از او حليت بگيرد، براى آن شخص مظلوم كه وفات نموده استغفار نمايد و بگويد:" اللهم اغفر لفلان" بجاى فلان نام آن شخص را ذكر كند. به نظر من خوب است كه انسان عادت كند و جمله «اللهم اغفر كُل من ظلمتُ» را هميشه تكرار كند." خدايا ببخش تمام كسانى را كه به من به آن‌ها ظلم كرده‌ام." مگر ممكن است انسان در طول عمر خود به‌كسى ظلم نكند؟ هيچ ظلمى اگر نكرده باشد، حدّ أقل گُمان بد در مورد يك نفر كرده است، يا يك وقت در موقع صحبت كردن كسى را از خود رنجانيده است. خوب است كه جمله «اللهم اغفر كُل من ظلمتُ» را هميشه انسان در اوقات نماز و ساير اوقات بخواند؛ اگر خداوند جل جلاله استغفار انسان را قبول كند، (كه انشاء الله قبول مى‌كند) حق آن مظلوم نيز از گردن انسان ساقط مى‌شود.

قسم سوم: ظلم بر خود است بسيارى اوقات انسان به خود ظلم مى‌كند، انسان‌ها چه كفار و يا غير كفار، تمام آنانى‌كه معصيت مى‌كنند، خدا را قبول ندارند، نماز

[١] - قال رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم: من اظلم احدا و فاته فليستغفرلله له، فانه كفارة له.( وسائل الشيعه، ج ١١، ص ٣٣٨)؛ حدود الشريعة، الواجبات، ص ١٣٣.